چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: خشکی یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر بقای گیاهان است که میتواند تأثیرات قابل توجهی بر رشد، توسعه و بهرهوری آنها داشته باشد، به خصوص در مناطق خشک و نیمهخشک که تغییرات اقلیمی منجر به تشدید این پدیده شده است. گونه سیاه ولیک (Crataegus pentagyana Waldst. & Kit. ex Willd.) یکی از گیاهان دارویی ارزشمند در جنگلهای شمال ایران است که به دلیل توانایی سازگاری با زیستگاههای مختلف، نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی و پایداری اکوسیستمهای جنگلی ایفا میکند. هدف از این پژوهش بررسی تأثیر تنش خشکی بر صفات اکوفیزیولوژیکی برگ این گونه است تا واکنشهای مربوط به تبادلات گازی، روابط آبی و رنگدانههای فتوسنتزی آن در شرایط قطع شدن طولانی مدت آبیاری و پیامدهای آن بر سلامت و بقای نهال مورد شناسایی قرار گیرد.
مواد و روشها: برای انجام این تحقیق در یک آزمایش گلخانهای در دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس، نهالهای گلدانی گیاه دارویی سیاه ولیک در 6 سطح تیمار و 3 تکرار به صورت طرح کاملا تصادفی در معرض قطع آبیاری قرار گرفتند. سپس در هر یک از روزهای سوم، هفتم، چهاردهم، بیست و یکم، بیست و هشتم و سی و پنجم بعد از قطع آبیاری، نرخ فتوسنتز، تعرق، محتوای نسبی آب برگ، نشت الکترولیت و میزان رنگدانههای فتوسنتزی (کلروفیل a، کلروفیل b، نسبت کلروفیل a/b، کلروفیل کل، کاروتنوئید و نسبت کاروتنوئید به کلروفیل کل) آنها اندازهگیری شد. آنالیز دادهها با استفاده از آزمون آنالیز واریانس یکطرفه و آزمون مقایسه میانگین توکی انجام شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که با افزایش شدت خشکی، نرخ فتوسنتز، تعرق و محتوای نسبی آب برگ به طور معنیداری کاهش و نشت الکترولیت افزایش یافت. همچنین، محتوای کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل، کاروتنوئید، و نسبت کلروفیل کل به کارتنوئید تحت تاثیر خشکی به طور معنیداری کاهش یافتند، طوریکه در تنش های شدید (روزهای 21، 28 و 35 بعد از قطع آبیاری) دچار افت قابل ملاحظهای شدند.
نتیجهگیری: این تحقیق آشکار ساخت که عدم تعادل در سیستم فتوسنتزی و اختلال در تولید و سنتز کلروفیل و به طور کلی آسیب پذیری معنیدار نهال سیاه ولیک به تنش خشکی، موقعی که نهال آن بیش از 14 روز از آب محروم شود، اتفاق میافتد. این مطالعه همچنین، اهمیت مدیریت منابع آب در نهالستان های جنگلی و فضاهای سبز شهری و برون شهری و درک بهتر واکنش نهال سیاه ولیک به تنش خشکی را در راستای بهبود عملکرد و نیز حفاظت از آن در برابر تغییرات اقلیمی تأکید میکند.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
اکولوژی جنگل دریافت: 1404/7/9 | پذیرش: 1404/9/23