Ecology of Iranian Forests

fa اولویت‌بندی و ارزیابی خدمات اکوسیستمی در جنگل‌های مانگرو ایران Prioritizing and evaluating ecosystem services in mangrove forests of Iran اکولوژی جنگل اکولوژی جنگل پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه و هدف: جنگل‌های مانگرو یکی از &rlm;بوم‌سازگان‌های طبیعی و ارزشمند هستند که توجه برنامه‌ریزان و &rlm;بازدیدکنندگان را با تکیه بر خدمات &rlm;اکوسیستمی به خود جلب &rlm;کرده‌اند. مطابق بررسی‌های صورت گرفته، خدمات اکوسیستمی جنگل‌های مانگرو در مناطق ساحلی به ویژه برای جوامع محلی ساکن این مناطق از &rlm;اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین، بررسی پراکنش مکانی خدمات اکوسیستمی از طریق شناسایی و اولویت‌بندی این منابع ارزشمند می‌تواند به برنامه‌ریزی &rlm;صحیح و حفاظت از این رویشگاه‌های طبیعی در راستای تأمین نیازهای معیشتی انسان کمک نماید. براین اساس، در &rlm;مطالعه حاضر به شناسایی و اولویت‌بندی خدمات اکوسیستمی در جنگل‌های مانگرو ایران پرداخته شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه، بر اساس مرور منابع مطابق طبقه‌بندی اکوسیستم هزاره و سوابق مطالعاتی &rlm;پیشین، نظر متخصصان، &rlm;کارشناسان و جوامع محلی در هر یک از رویشگاه‌های مورد مطالعه، &rlm;به تهیه فهرستی از خدمات &rlm;اکوسیستمی موجود در چهار گروه فراهمی، تنظیمی، حمایتی و فرهنگی پرداخته شد. پس از شناسایی خدمات اکوسیستمی موجود در منطقه به وزن‌دهی و اولویت‌بندی این خدمات به تفکیک هر یک از رویشگاه‌ها، با استفاده از مدل فرآیند تحلیل شبکه‌ای (ANP) اقدام شد. در ادامه به منظور &rlm;بررسی میزان اثربخشی هر خدمت در رویشگاه‌های هدف، روش اریابی سریع خدمات اکوسیستمی &rlm;CICES&rlm;  مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها: مطابق نتایج، توزیع فراوانی خدمات اکوسیستمی در 19 رویشگاه مورد مطالعه شامل 521 خدمت در گروه‌های &rlm;مختلف &rlm;خدمات می‌باشد که  به‌ترتیب  96 خدمت فراهمی (42/18 درصد)،  91 خدمت تنظیمی (46/17 &rlm;&rlm;درصد)، 169 خدمت حمایتی (43/32 درصد) و 165 خدمت فرهنگی (66/31 درصد) را دربر می‌گیرد. از نظر &rlm;تنوع خدمات اکوسیستمی، بیشترین تنوع در رویشگاه ساحل قشم با 39 خدمت قابل مشاهده است و در &rlm;مقابل &rlm;کمترین تنوع مربوط به رویشگاه بردخون با 18 خدمت می‌باشد. &rlm;نتایج وزن‌دهی و اولویت‌بندی خدمات &rlm;اکوسیستمی نیز نشان داد که "خدمات &rlm;حمایتی" با ضریب وزنی 351/0 از بین چهار گروه خدمت اصلی دارای &rlm;بیشترین وزن است.&rlm; مطابق نتایج به‌دست آمده از ارزیابی سریع خدمات، گروه خدمات اکوسیستمی در رویشگاه‌های خمیر (رویشگاه‌های سایه خوش، خمیر-&rlm;لشتغان، &rlm;مردو و پهل) و قشم (رویشگاه‌های خورخوران و ساحل قشم)، به‌ویژه خدمات حمایتی و فرهنگی از &rlm;بالاترین درجه &rlm;اهمیت برخوردار است. این امر حاکی از نقش بالای &rlm;خدمات اکوسیستمی حمایتی-فرهنگی و میزان اثرگذاری &rlm;مثبت آن‌ها بر رویشگاه‌های خمیر و قشم &rlm;می‌باشد. همچنین تعدد خدمات حمایتی و فرهنگی در بین این &rlm;رویشگاه‌ها، به‌ترتیب نشان دهنده اهمیت &rlm;حفاظت از تنوع زیستی و حمایت از زیستگاه‌ها و برنامه‌ریزی فرهنگی و &rlm;توسعه گردشگری پایدار در این &rlm;منطقه است. &rlm; نتیجه‌گیری: فراوانی و تنوع بالای خدمات اکوسیستمی در رویشگاه‌های مورد مطالعه، حاکی از وابستگی‌ معیشتی جنگل‌نشینان به منابع جنگلی نیز &rlm;می‌باشد که این &rlm;امر در جهت حفاظت از این منابع ارزشمند از یک طرف و از طرفی تأمین نیازهای اساسی زندگی &rlm;این جوامع باید مورد توجه &rlm;برنامه‌ریزان و تصمیم‌گیران قرار گیرد.&rlm; همچنین جنگل‌های مانگرو ایران به دلیل پتانسیل بالای گردشگری از توزیع بالای تفرج و &rlm;طبیعت‌گردی به عنوان &rlm;یکی از عمده‌ترین خدمات اکوسیستمی در این منطقه برخوردار &rlm;هستند. بنابراین، با برنامه‌ریزی صحیح می‌توان به &rlm;حداکثر بهره‌برداری از این خدمات و &rlm;از طرفی بهبود در وضعیت حفاظتی منطقه کمک نمود.&rlm; &rlm;  </div> <div style="text-align: justify;">Introduction and Objective: Mangrove forests are one of the valuable natural ecosystems that have attracted the attention of planners and visitors based on their ecosystem services. According to studies, the ecosystem services of mangrove forests in coastal areas are of great importance, especially for local communities living in these areas. Therefore, examining the spatial distribution of ecosystem services through identifying and prioritizing these valuable resources can help in proper planning and protection of these natural habitats in to meet human livelihood needs. Accordingly, in the present study, ecosystem services in Iranian mangrove forests were identified and prioritized. Materials and Methods: In this study, based on a review of resources according to the Millennium Ecosystem Classification and previous study records, the opinions of specialists, experts, and local communities in each of the studied habitats, a list of existing ecosystem services in four groups of provision, regulation, support, and culture was prepared. After identifying the ecosystem services available in the region, these services were weighted and prioritized separately for each habitat, using the Analytic Network Process (ANP) model. Subsequently, the CICES rapid ecosystem services assessment method was used to investigate the effectiveness of each service in the target habitats. Results: According to the results, the distribution of the abundance of ecosystem services in the 19 studied habitats includes 521 services in different service groups, which include 96 provisioning services (18.42%), 91 regulatory services (17.46%), 169 support services (32.43%), and 165 cultural services (31.66%). In terms of ecosystem service diversity, the highest diversity is observed in the Qeshm coast habitat with 39 services, while the lowest diversity is in the Bordkhon habitat with 18 services. The results of the weighting and prioritization of ecosystem services also showed that "supportive services" with a weight coefficient of 0.351 have the highest weight among the four main service groups. According to the results obtained from the rapid assessment of services, the ecosystem service group in the Khamir habitats (Sayeh Khosh, Khamir-Lashteghan, Mardo, and Pohl habitats) and Qeshm (Khorkhoran and Qeshm coast habitats), especially supportive and cultural services, has the highest degree of importance. This indicates the high role of supportive-cultural ecosystem services and the extent of their positive impact on the Khamir and Qeshm habitats. Likewise, the number of supportive and cultural services among these habitats indicates the importance of protecting biodiversity and supporting habitats, and cultural planning and developing sustainable tourism in this region, respectively. Conclusion: The high abundance and diversity of ecosystem services in the studied habitats also indicate the livelihood dependence of forest dwellers on forest resources, which should be considered by planners and decision-makers in order to protect these valuable resources on the one hand and to meet the basic needs of these communities on the other. Furthermore, due to the high tourism potential, Iranian mangrove forests enjoy a high distribution of recreation and nature tourism as one of the most important ecosystem services in this region. Therefore, proper planning can help maximize the use of these services and improve the conservation status of the area.  </div> خدمات اکوسیستمی, وزن‌دهی و اولویت‌بندی, الگوی ‌CICES, جنگل‌های مانگرو ایران.‌ Ecosystem services, Weighting and prioritizing, CICES pattern, Mangrove forests of Iran.‎ 0 0 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-848-1&slc_lang=fa&sid=1 Parvaneh ‎ Sobhani ‎ پروانه سبحانی sobhani.pa@lu.ac.ir 100319475328460010713 100319475328460010713 Yes Department of Environmental Science, Natural Resources Faculty, Lorestan ‎University, ‎Khorramabad, Iran گروه محیط زیست، دانشگاه لرستان، دانشکده منابع طبیعی، خرم آباد، ایران Afshin Danehkar افشین دانه کار danehkar@ut.ac.ir 100319475328460010714 100319475328460010714 No University of Tehran, Karaj, Iran دانشگاه تهران، دانشکده منابع طبیعی، کرج، ایران