Ecology of Iranian Forests

fa الگوهای پراکنش درختان در توده‌های دانه‌زاد، شاخه‌زاد و شاخه و دانه‌زاد در جنگل‌های زاگرس (پژوهش موردی جنگل‌ قلاجه استان کرمانشاه) Tree Distribution Patterns in High Stands, Coppice Stands, and Coppice-high Stands in Zagros Forests (Case Study of Qalajeh Forest, Kermanshah Province) اکولوژی جنگل اکولوژی جنگل پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه و هدف: جنگل‌های زاگرس به&lrm; عنوان دومین بوم‌سازگان طبیعی جنگلی ایران نقش مهمی در تأمین آب، حفظ خاک، تعدیل آب و هوا و تعادل اقتصادی اجتماعی در کشور ایفا می‌کنند. این جنگل‌ها همواره در طول تاریخ به دلایل مختلف اقتصادی و اجتماعی حاکم بر منطقه در معرض تخریب بوده &lrm;اند و سیر قهقرائی به&lrm; خود گرفته‌اند. قطعاً ادامه روند تخریب جنگل‌های زاگرس خسارات جبران‌ناپذیری را برای این اکوسیستم بی‌نظیر و منابع طبیعی کشور به &lrm;همراه خواهد داشت. بنابراین، برنامه‌ریزی جهت حفظ و احیای جنگل‌های زاگرس بسیار مهم و ضروری است و این موضوع مستلزم انجام مطالعات دقیق جنگل‌شناسی و بوم‌شناختی در آن&lrm;ها است. اﻣﺮوزه ﺑﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪریﺰیﻫﺎی ﻣﺪیﺮیتی و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻮمﺷﻨﺎختی اﻃﻼع از ﻧﺤﻮه پراکنش اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ از اﻫﻤﯿﺖ ﺑﺎﻻیی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ و ﺑﺪون داﺷﺘﻦ اﻃﻼﻋﺎت مکانی والگوی پراکنش اﻓﺮاد درﺟﻮاﻣﻊ، اﺟﺮای ﻫﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪای ﺑﺎ ﻣﺸکل ﻣﻮاﺟﻪ ﺧﻮاﻫﺪ شد که این موضوع می‌تواند نقش مهمی را در درک پویایی بوم‌سازگان و نیز مدیریت بهینه آن&lrm;ها ایفا نماید. این پژوهش با هدف بررسی و درک تفاوت‌ها و شباهت‌های ساختار مکانی و نیز درک الگوی پراکنش توده‌های جنگلی غالب در جنگل‌های حفاظت شده کوهستان قلاجه در استان کرمانشاه صورت گرفته است و نتایج آن می‌توانند نکات مهمی را در اختیار جنگل‌شناسان و دست‌اندرکاران بخش احیاء جنگل قرار دهند. مواد و روش‌ها: جهت انجام این پژوهش، بخشی از رویشگاه‌ بلوط در جنگل‌های کوهستان قلاجه در شهرستان گیلانغرب از توابع استان کرمانشاه در نظر گرفته شد. در این پژوهش، ضمن شناسایی سه توده جنگلی دانه‌زاد، شاخه‌زاد و شاخه-‌دانه‌زاد به&lrm;صورت تصادفی در هر کدام از توده‌ها، سه قطعه نمونه یک هکتاری برداشت گردید و در هر کدام ویژگی‌‌های ساختاری تمام درختان و جست‌گروه‌ها شامل نام گونه، فرم رویشی، تعداد جست‌ها، قطر برابر سینه، ارتفاع درختان و ارتفاع غالب جست‌گروه‌ها و دو قطر عمود برهم تاج برداشت شدند. جهت تعیین موقعیت هر کدام از پایه‌ها از روش فاصله آزیموت استفاده شد. در مرحله بعد، ضمن محاسبه ویژگی‌های ساختاری توده‌ها، به &lrm;منظور مدل‌سازی الگوی پراکنش مکانی درختان و جست‌گروه‌ها در آن&lrm;ها از تابع مربوط به فاصله بین نقاط L استفاده شد. همچنین، وابستگی مکانی اندازه درختان و جست‌گروه‌ها با به&lrm; کارگیری تابع همبستگی نشاندار Kmm(r) بررسی ‌گردید. یافته‌ها: نتایج این تحقیق نشان دادند که تراکم&lrm; های درختان و جست‌گروه‌های بلوط ایرانی در توده‌های دانه‌زاد، شاخه، ‌دانه‌زاد و شاخه‌زاد به&lrm; ترتیب 117، 129 و 126 پایه در هکتار بودند و سطوح تاج&lrm; پوشش آن&lrm;ها نیز در توده‌های فوق به&lrm;ترتیب 30/9، 30/63 و 19/8 درصد برآورد شدند. همچنین،که الگوی پراکنش مکانی درختان و جست گروه‌های بلوط ایرانی در هر سه توده جنگلی مورد بررسی، به &lrm;غیر از فواصل محدودی که دارای الگوی یکنواخت و یا به&lrm; دلیل ناهمگنی رویشگاه دارای الگوی کپه‌ای بودند، عمدتاً از الگوی پراکنش مکانی تصادفی پیروی می‌کرد. به&lrm; عبارتی، بررسی مقدار تابع L در محدوده مونت‌کارلو برای توده&lrm; های مورد بررسی نشان می‌دهد که مقدار تابع یاد شده در اغلب فواصل اختلاف معنی‌داری را با الگوی پراکنش کاملاً تصادفی نشان نمی‌دهد.از طرف دیگر، با توجه به اهمیت تاج در ساختار درختان و جست‌گروه‌ها، نتایج تجزیه و تحلیل تابع همبستگی نشان‌دار درباره ویژگی قطر تاج‌پوشش درختان و جست‌گروهای بلوط ایرانی در توده‌های مورد بررسی نشان دادند که مقدار تابع Kmm مربوط به هر سه توده در محدوده مونت‌کارلو قرار گرفته &lrm;بود. به بیان دیگر، درختان و جست‌گروه‌های موجود در توده‌های فوق از نظر ویژگی قطر تاج به&lrm; طور تصادفی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و در هر کدام از توده‌ها همبستگی معنی‌داری بین توزیع مکانی درختان و جست‌گروه‌ها از نظر اندازه قطر تاج وجود ندارد. نتیجه&lrm; گیری کلی: الگوهای پراکنش مکانی درختان و جست&lrm;گروه&lrm;های بلوط ایرانی در سه توده مورد بررسی به&lrm; طور عمده از الگوی مکانی تصادفی پیروی می‌کنند. الگوی تصادفی در هر سه توده می‌تواند ناشی از عدم زادآوری طبیعی یا اختلال در آن، رسیدن به مرحله بلوغ و عدم نیاز به پایه‌های مادری و نیز بهره‌برداری بی‌رویه از جنگل باشد. همچنین، نتایج بیانگر آن هستند که درختان و جست‌گروه‌های موجود در توده‌های مورد بررسی عمدتاً با قطرهای تاجی متفاوت در کنار همدیگر قرار گرفته‌اند و از این نظر همبستگی مکانی بین آن&lrm;ها دیده نمی‌شود. فقط در فواصل بسیار محدودی به&lrm; صورت لکه‌ای و به&lrm;دلیل شرایط خاص محیطی درختان و جست‌گروه‌ها از نظر ویژگی قطر تاج دارای همبستگی و تشابه هستند. به&lrm; طور کلی، نتایج بررسی تابع همبستگی نشان‌دار حاکی از آن هستند که اثر مشخصه ساختاری قطر تاج در درختان و جست‌گروه‌های موجود در توده‌های مورد بررسی بر یکدیگر عمدتاً نمی‌تواند بیانگر اثر تسهیل&lrm; کنندگی مثبت یا منفی آن&lrm;ها بر هم باشد.  </div> <div style="text-align: justify;">Background: Zagros forests, as the second natural forest ecosystem in Iran, play an important role in water supply, soil conservation, climate adjustment, and socioeconomic balance in the country. These forests have always been subject to destruction and prone to decline throughout history due to various socioeconomic reasons prevailing in the region. Definitely, the continued destruction process of Zagros forests will impose irreparable damage to this unique ecosystem and the natural resources of the country. Planning for their preservation, protection, and restoration is crucial and necessary, and this issue requires detailed silviculture and related ecological studies. Today, information about the distribution of plant populations in the community is of great importance for management programs and studies. Any program will face problems without having information about the distribution of people in the community, which, in the Zagros forest, can also depend on the spatial distribution of Iranian oak trees and search groups playing an important role in the dynamics of those ecosystems and their optimal management. Therefore, knowledge of the distribution patterns of trees and oak trees and understanding their relationships with each other can be used in protection, restoration, and breeding operations for the forests, which can play an important role in understanding the dynamics of ecosystems and their optimal management. This research aimed to investigate and understand the differences and similarities of the spatial structure, as well as to understand the distribution patterns of the dominant forest stands in the protected forests of the Qalajah Mountain in Kermanshah Province. The results can provide important points to forest scientists and those involved in forest revitalization. Methods: To carry out this research, a part of the oak habitat in the forests of the Qalajah Mountain in Gilangarb City was considered in Kermanshah Province. In this research, while identifying three forest high stands, the coppice stand, the coppice-high stand, three sample plots of one hectare were randomly taken in each. The distance-azimuth method was used to determine the position of each stand. Then, the structural characteristics of species name, growth form, the number of sprouts, the diameter at breast height, the height of trees, the dominant height of the coppice trees, and two perpendicular diameters of the crown were recorded in this study. In the next step, while calculating the structural characteristics of the stands, the function related to the distance between points L was used to model the spatial distribution patterns of trees and search groups in the studied forest stands. Moreover, the spatial dependence of the size of trees and search groups was investigated using the Kmm(r) correlation function. Result: The densities of Iranian oak trees and the species high stand, high-coppice stand, and coppice stand were 117, 129, and 126 trees per hectare, respectively, and their canopy covers were 30.9, 30.63, and 19.8%, respectively. The results also showed that the spatial distribution patterns of trees and the sprout clump of Iranian oak in all three studied forest stands mainly followed a random spatial distribution pattern, except for limited distances with a uniform pattern or a clumped pattern due to habitat heterogeneity. Considering the importance of the crown in the structure of trees and sprout clump, the results of the analysis of the signed correlation function about the characteristics of the crown diameter of trees and Iranian oak trees in the studied stands showed that the value of the Kmm function was within the Monte Carlo range for all three stands, according to the other trees and trees in the stands. In terms of the crown diameter characteristic, the above stands are randomly placed next to each other, and there is no significant correlation between the spatial distribution of trees and sprout clumps in terms of the size of the crown diameter. Conclusion: The spatial distribution pattern of the studied trees and sprout stands mainly follows a random spatial pattern. The random pattern in all three stands can be caused by the lack of natural reproduction or its disruption, reaching the maturity stage and not needing maternal bases, as well as the excessive exploitation of the forest. Furthermore, the trees and sprout stands are mainly located next to each other with different crown diameters, and therefore, there is no spatial correlation between them. Only at very limited intervals, in patches, and due to specific environmental conditions, trees and sprout clump have correlations and similarities in terms of crown diameter characteristics. In general, the results of the marked correlation function study indicate that the effect of the structural characteristic of the crown diameter in the sprout clump of trees in the studied stands on each other cannot mainly indicate their positive or negative facilitating effect on each other. In other words, the results of the correlation function of the sign indicate that the effect of the crown diameter characteristic in the trees and the sprout clump in the investigated stands on each other cannot indicate their positive or negative facilitating effect on each other.</div> بوم ‎سازگان زاگرس, پراکنش مکانی, تابع همبستگی نشان‎دار, جست‌گروه, قلاجه Ghalajeh, Marked correlation function, Sprout clump, Spatial pattern, Zagros ecosystem 28 40 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-815-1&slc_lang=fa&sid=1 Niknam Soleymani نیکنام سلیمانی nsoleymani@uast.ac.ir 100319475328460010608 100319475328460010608 No Faculty of Natural Resources, Lorestan University, Khorram Abad, Iran دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‎ آباد، ایران Kambiz Abrari Vajari کامبیز ابراری واجاری iz.abrari2003@yahoo.com 100319475328460010609 100319475328460010609 Yes Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, Lorestan University, Khorram Abad, Iran گروه جنگل‎داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم ‎آباد، ایران Morteza Pourreza مرتضی پوررضا pourreza@razi.ac.ir 100319475328460010610 100319475328460010610 No Department of Forestry, Razi University, Kermanshah, Iran گروه جنگل‎داری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران