Ecology of Iranian Forests

fa شناسایی، اولویت‎ بندی و ارزیابی روابط متقابل بین اصول مسئولیت مدنی در حقوق مربوط به بوم‎ سازگان جنگل Identifying, Prioritizing, and Evaluating Mutual Relationships between the Principles of Civil Responsibility in the Rights of Forest Ecosystems تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: در هزاره سوم، پیامدهای مداخله انسان در بوم&lrm; سازگان&lrm; های جنگلی بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است. امروزه موضوع صیانت از از بوم &lrm;سازگان&lrm; های جنگلی نه&lrm; تنها در کشور ما بلکه برای کل جهان بشریت ضروری و حیاتی است؛ این اهمیت ار آن&lrm;جا ناشی می &lrm;شود که اساساً زندگی بشر با بوم &lrm;سازگان&lrm; های جنگلی گره خورده و انسان سالم جز در بوم &lrm;سازگان &lrm;های جنگلی پاک و سالم قابل تصور نیست. موضوعی که متاسفانه با خروج بشر از مسیر تعادل مورد غفلت واقع شده و با گسترش روند صنعتی شدن و رشد فناوری و دانش بشری نابخردانه و کوته &lrm;نگارانه به فراموشی سپرده شده است. خسارت &lrm;های بوم &lrm;سازگان جنگلی که طی دهه&lrm; های گذشته به اکوسیستم زمین وارد شده از هر جهت قابل قیاس با پیش از آن نیست و جامعه بشری را با بحران&lrm; های مخرب و شکننده&lrm;ای مواجه نموده است. تجاوز دستگاه &lrm;های دولتی به اموال عمومی، تصرف خودسرانه &lrm;ی منابع طبیعی توسط نهادهای گوناگون، تولید خودروهای غیراستاندارد توسط کارخانه &lrm;های دولتی، کوتاهی سازمان حفاظت محیط زیست در صیانت از مناطق حفاظت شده و مانند این&lrm; ها می&lrm; تواند موضوع شکایت و دادخواهی سازمان &lrm;های غیردولتی در دیوان عدالت اداری باشد. هدف از این پژوهش شناسایی اصول حقوق مربوط به بوم&lrm; سازگان&lrm; های جنگلی با استفاده از روش دلفی و مدل&lrm; سازی ساختاری تفسیری است و به این سوال پاسخ می&lrm;دهد که روابط میان این اصول چگونه می &lrm;باشد.  مواد و روش &lrm;ها: جهت شناسایی اصول حقوق بوم&lrm; سازگان جنگلی و سطح &lrm;بندی و تفسیر روابط میان شاخص &lrm;ها از روش مدل&lrm; سازی ساختاری تفسیری (ISM) استفاده گردید. روش ISM از روش &lrm;های تجزیه و تحلیل سیستمی می&lrm; باشد و بر اساس روش&lrm; های ناپارامتریک و مد در فراوانی&lrm; ها انجام می &lrm;شود. با استفاده از نظرات متخصصان و خبرگان این زمینه و با بررسی پژوهش &lrm;های انجام شده در زمینه حقوق محیط زیست و بوم &lrm;سازگان &lrm;های جنگلی اصول اصلی حقوق مربوط به بوم &lrm;سازگان جنگلی مورد شناسایی اولیه قرار گرفت. جامعه آماری 40 نفر از افراد متخصص در زمینه حقوق و وکالت بودند. در مرحله بعد جهت دست یابی به اجماع گروهی از روش دلفی استفاده شد. برای انجام این روش پرسش نامه&lrm; هایی در قالب طیف لیکرت در 4 نوبت در بین جامعه آماری توزیع شد. در این پرسش &lrm;نامه از خبرگان تقاضا شد که اهمیت و اولویت مربوط به هر اصل را در مقیاس 1 الی 5 (بدون اهمیت تا اهمیت خیلی زیاد) مشخص کنند. در مرحله بعد با هدف بررسی اثرات متقابل اصول مطرح شده به&lrm; صورت زوجی، و همچنین تاثیرگذاری و تاثیرپذیری این اصول بر همدیگر، پرسش&lrm; نامه &lrm;ای میان جامعه آماری توزیع شد. برای دست&lrm; یافتن به اجماع در میان خبرگان از مد (Mode) نظرات استفاده گردید و از نتایج پاسخ &lrm;ها ماتریس خودتعاملی ساختاری (SSIM) (Structural Self-Interaction Matrix) ساخته شد. پس از آن با استفاده از مد (Mode) پاسخ &lrm;های خبرگان و متخصصان ماتریس نهایی خودتعاملی ساختاری ساخته شد. در مرحله بعد ماتریس دسترسی اولیه از تبدیل ماتریس خودتعاملی ساختاری به یک ماتریس دو ارزشی (0 و 1) به &lrm;دست آمد. در مرحله بعد پس از اینکه ماتریس دسترسی اولیه تشکیل شد با دخالت دادن انتقال&lrm; پذیری در روابط بین متغییرها، ماتریس دسترسی نهایی تشکیل شد در واقع با تشکیل ماتریس دسترسی نهایی، ماتریس دسترسی اولیه سازگار می&lrm; شود. در ادامه با استفاده از ماتریس دسترسی نهایی رتبه &lrm;بندی شاخص&lrm; ها صورت گرفت. برای این منظور مجموعه&lrm; های پیشتاز و متآخر یا قابل دسترسی تعریف شدند. و پس از تعیین این مجموعه&lrm; ها رتبه &lrm;بندی شاخص&lrm; ها انجام شد و بر اساس سطوح تعیین شده و ماتریس نهایی دیاگرام ISM ترسیم گردید. در نهایت جهت تحلیل موانع، از روش MICMAC استفاده گردید. </div> <div style="text-align: justify;">یافته &lrm;ها: در این پژوهش جهت تحلیل شاخص &lrm;های مسئولیت مدنی در حقوق مربوط به بوم&lrm;سازگان جنگل از میان 30 شاخص شناسایی شده، 18 شاخص با استفاده از روش دلفی و نظرات خبرگان انتخاب شد. اولویت&lrm; بندی شاخص &lrm;های مسئولیت مدنی در حقوق مربوط به بوم&lrm; سازگان جنگلی با توجه به نتایج پرسش &lrm;نامه&lrm; های دلفی (مرحله دوم و سوم) نشان داد که اصل عدم عطف به ماسبق کمترین اهمیت را داشته و اصل توسعه پایدار دارای بیشترین اهمیت بود. شاخص‌های انتخابی عبارت بودند از: قاعده لا ضرر، قاعده اتلاف، قاعده تسبیب، نظریه تقصیر، قواعد عام مسئولیت مدنی منطبق با ماده یک قانون مسئولیت مدنی، اصل استفاده غیر زیان&lrm; بار از سرزمین، اصل پیشگیری، اصل توسعه پایدار، اصل تعهد به همکاری، اطلاع رسانی و کمک در شرایط اضطراری زیست محیطی، اصل تکلیفی و تعمیمی بودن حفاظت از بوم سازگان جنگلی، اصل بهره برداری از بوم سازگان جنگلی، اصل حاکمیت بر منابع طبیعی، اصل ضرورت حفاظت، اصل پرداخت توسط آلوده ساز، اصل مسئولیت های مشترک اما متفاوت، اصل مشارکت، اصل مقابله با آسیب های زیست محیطی در منبع، اصل نگرانی مشترک. نتایج نشان داد که تمام شاخص &lrm;های مسئولیت مدنی در حقوق مربوط به بوم&lrm;سازگان جنگل به جز قاعده اتلاف (قدرت نفوذ 10) و اصل پرداخت توسط آلوده&lrm; ساز (قدرت نفوذ 16) دارای قدرت نفوذ 18 و بیشترین تاثیرگذاری می&lrm; باشند. همچنین نتایج حاصل از ماتریس دسترسی نهایی و قدرت وابستگی (اثرپذیری که هریک از شاخص&lrm; ها از سایر شاخص &lrm;ها دارند) نشان داد که تمام شاخص &lrm;ها به&lrm; جز اصل توسعه پایدار و اصل حاکمیت بر منابع طبیعی (قدرت وابستگی 16) دارای قدرت وابستگی 18 و 17 می&lrm; باشند.  نتیجه&lrm; گیری کلی: این مطالعه نشان داد که اصول حقوقی مرتبط با بوم‌سازگان‌های جنگلی تاثیرات متقابل و پیچیده‌ای بر یکدیگر دارند. برای مثال، تقویت اصل توسعه پایدار می‌تواند منجر به تقویت سایر اصول مانند پیشگیری و استفاده غیر زیان‌بار از سرزمین شود. بنابراین، برای مدیریت موثر و یکپارچه بوم‌سازگان‌های جنگلی، ضروری است که این اصول به&lrm;صورت هماهنگ در قوانین و سیاست‌های ملی و بین‌المللی مد نظر قرار گیرند.</div> <div style="text-align: justify;">  </div> <div style="text-align: justify;">Extended Abstract Background: In the third millennium, the consequences of human intervention in forest ecosystems have been revealed more than ever. Today, the protection of forest ecosystems is essential not only in our country but also for the entire world of humanity. This importance comes from the fact that human life is basically tied to forest ecosystems, and a healthy person cannot be imagined, except in clean and healthy forest ecosystems. An issue that has unfortunately been neglected with the departure of mankind from the path of balance and has been unwisely and shortsightedly forgotten with the expansion of the process of industrialization and the growth of human technology and knowledge. The damage posed to the forest ecosystem during the past decades is by no means comparable to the previous ones and has posed human society to destructive and fragile crises. Encroachment of government agencies on public property, arbitrary seizure of natural resources by various institutions, production of non-standard cars by government factories, failure of the Environmental Protection Organization to protect protected areas, and the like can be the subject of complaints and lawsuits of non-governmental organizations in the Court of Administrative Justice. This research aims to identify the principles of rights related to forest ecosystems using the Delphi method and interpretive structural modeling to answer the question about the relationships between these principles. Methods: The Interpretive Structural Modeling (ISM) method was used to identify the principles of ecological rights of forest organisms and stratify and interpret the relationships between indicators. As one of the system analysis methods, ISM is based on nonparametric methods and the frequency mode. The main principles of rights related to forest ecosystems were initially identified using the opinions of specialists and experts in this field and by reviewing the research conducted on environmental rights and forest ecosystems. The statistical population consisted of 40 experts in the field of law and advocacy. In the next step, the Delphi method was used to reach group consensus. To carry out this method, questionnaires in the form of a Likert scale were distributed among the statistical population on four occasions. In this questionnaire, the experts were asked to specify the importance and priority of each principle on a scale of 1-5 (not important to very important). In the next step, a questionnaire was distributed among the statistical population aiming at examining the mutual effects of the principles proposed in pairs, as well as the influence and effectiveness of these principles on each other. The mode of opinions was used to reach a consensus among the experts, and the Structural Self-Interaction Matrix (SSIM) was made from the results of the answers. After that, the final matrix of structured self-interaction was made using the mode of experts' responses. Then, the primary access matrix was obtained by transforming the SSIM into a two-valued matrix (0 and 1). After forming the initial access matrix, the final access matrix was formed by intervening transferability in the relationships between the variables. Thereafter, the indicators were ranked using the final access matrix by defining leading and last or accessible sets. After determining these sets, the indicators were ranked and the final matrix of the ISM diagram was drawn based on the determined levels. Finally, the MICMAC method was used to analyze the obstacles. Results: To analyze the indicators of civil responsibility in the rights of forest ecosystems, 18 out of 30 identified indicators were selected using the Delphi method and experts' opinions. The prioritization of civil responsibility indicators in the rights related to forest ecosystems according to the results of the Delphi questionnaires (second and third stages) showed that the least and utmost importance levels belonged to the principles of non-retroactivity and sustainable development, respectively. The selected indicators were the no-harm rule, the waste rule, the attribution rule, the theory of fault, the general rules of civil liability in accordance with Article 1 of the Civil Liability Law, and the principles of non-harmful use of land, prevention, sustainable development, commitment to Cooperation, information and assistance in environmental emergencies, duty and generality of protection of forest ecosystems, exploitation of forest ecosystems, sovereignty over natural resources, the necessity of protection, payment by the polluter, responsibilities Common but different, participation, dealing with environmental damage at the source, and common concern. The results showed that all indicators of civil responsibility in the rights related to forest ecosystems, except for the rule of waste (influence power 10) and the principle of payment by the polluter (influence power 16), possessed an influence power of 18 with the most effectiveness. The results of the final access matrix and the power of dependence (the effectiveness of each indicator on the other indicators) showed that all the indicators, except for the principles of sustainable development and governance over natural resources (power of dependence 16) had the power of dependence values of 18 and 17. Conclusion: The principles of civil responsibility in the rights related to forest ecosystems, including environmental rights, international environmental rights, and forest rights, can have mutual effects that affect the management of natural resources and the protection of forest ecosystems.  </div> تخریب جنگل, توسعه پایدار, حقوق بین ‎الملل, حقوق محیط زیست, ماتریس خودتعاملی ساختاری Forest destruction, Sustainable Development, International Law, Environmental Law, Structural self-interaction matrix 144 159 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-811-1&slc_lang=fa&sid=1 Pouyan Dehghan پویان دهقان pouyan.dehghan2016@gmail.com 10031947532846009804 10031947532846009804 No Department of Law, Islamic Azad University, Sari Branch, Sari, Iran گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، ساری، ایران Ramazan Dehghan رمضان دهقان ramazan.dehghan@gmail.com 10031947532846009805 10031947532846009805 Yes Islamic Azad University, Damghan Branch, Damghan, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان، دامغان، ایران Seyed Mehdi Ahmadi سیدمهدی احمدی dr.ahmadi4545@gmail.com 10031947532846009806 10031947532846009806 No Department of Law, Islamic Azad University, Sari Branch, Sari, Iran گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، ساری، ایران