Ecology of Iranian Forests

fa بررسی وضعیت پایداری گونه های درختی از نظر ضریب قد کشیدگی و ارتباط آن با مشخصه های رویشی در توده های طبیعی (مطالعه موردی: جنگل ارسباران) The Stability of Trees Species in Terms of Height-Diameter Ratio and the Relationship of Stand Quantitative Characteristics in Natural Forest Stands (Case Study: Arasbaran Forest) اکولوژی جنگل اکولوژی جنگل پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: عملکرد درست در جهت کاهش حساسیت توده های جنگلی به عوامل محیطی مخاطره آمیز، مستلزم آگاهی و درک درست از آثار آن بر توده ها است. ضریب قدکشیدگی یکی از ابزارهای این شناخت محسوب می شود که به عنوان شاخص مقاومت درخت و پایداری توده در برابر عوامل نامساعد محیطی مانند باد شناخته شده است. مطالعه حاضر به ارزیابی ضریب قدکشیدگی گونه های درختی در یک توده جنگلی طبیعی آمیخته در جنگل حفاظت شده ارسباران به منظور کسب اطلاعات پایه از وضعیت پایداری آنها پرداخته است. مواد و روش ها: تعداد 500 پایه درخت نمونه (cm 7/5 ≤ DBH) به طور تصادفی از فراوان ترین گونه های حاضر (بلوط اوری، ممرز، کرب و زبان گنجشک) در منطقه انتخاب شد. در این روش هر درخت یک نمونه محسوب می شود. برای محاسبه ضریب قدکشیدگی توده، قطر و ارتفاع درختان اندازه گیری شد. ضریب قدکشیدگی کل توده و هرگونه درختی از تقسیم ارتفاع کل درخت به مقدار قطر برابر سینه آن محاسبه شد. یافته ها: نتایج این پژوهش نشان داد که مقدار ضریب قدکشیدگی در کل توده 54/31 بود، همچنین مقدار آن بین گونه های حاضر در توده مورد مطالعه به ترتیب برای ممرز 55/04، کرب 54/93، زبان گنجشک 54/63 و بلوط 52/64 محاسبه شد و نشان داد که درختان از نظر این ضریب در طبقه پایدار قرار داشتند. تغییرات ضریب قدکشیدگی در طبقات قطری نیز نشان داد که با افزایش طبقات قطری درختان، از مقدار این ضریب کاسته شد. بررسی همبستگی بین ضریب قدکشیدگی و ویژگیهای رویشی نشان داد که این ضریب با ارتفاع درختان همبستگی تقریباً بالا، مثبت و معنیداری را نشان داد. گونههای بلوط و ممرز بهترتیب با مقدار همبستگی 0/718 و 0/729 بیشترین همبستگی معنی دار بین ارتفاع با ضریب </div> <div style="text-align: justify;">قدکشیدگی را داشتند. نتیجه گیری: محاسبه مقدار ضریب قدکشیدگی در کمّی کردن مقدار مقاومت در برابر عوامل نامساعد محیطی مانند برف، طوفان و باد غالب، ضروری و امری مدیریتی تلقی می شود و کمیتی برای تعیین سلامت توده است. با آگاهی از مقدار این ضریب مشخص می شود که برای هرگونه درختی، ناپایداری در چه طبقه قطری و در چه مقداری از این ضریب اتفاق می&lrm;افتد و در برنامه‌ریزی های پرورشی و حفاظتی آینده مفید و کاربردی است زیرا آرایش فضایی مناسب طبقات قطری درختان در توده‌های جنگلی، تراکم توده و بررسی مقادیر بحرانی ضرایب قدکشیدگی به&lrm;نوعی تنظیم می&lrm;شوند که پایداری توده به&lrm;خطر نیفتد. </div> Extended Abstract Background: To effectively mitigate the sensitivity of forest stands to environmental hazards, it is essential to have a comprehensive understanding of how these factors impact trees. One important metric in this regard is the tree height-diameter ratio, which serves as a key index of tree resistance and overall stand stability. The present study aims to evaluate the height-diameter ratio in a mixed-species natural forest stand located in a protected area of Arasbaran. By doing so, we seek to gather fundamental information regarding the stability of the stand and its resilience to environmental challenges. Methods: In this research, a total of 500 sample trees with a diameter at breast height (DBH) of 7.5 cm or greater were randomly selected from the most abundant species present in the region. This selection was designed to encompass a wide range of diameter classes, from the smallest to the largest trees within the stand. Each individual tree was treated as a separate sample for the analysis. To calculate the height-diameter ratio, measurements of both the diameter at breast height and the total height of each tree were taken. The height-diameter ratio for the entire stand, as well as for each species, was computed by dividing the height of each tree by its diameter. This method allowed for a detailed assessment of how tree size correlates with stability across different species and diameter classes. Results: The findings from this research indicated that the overall height-diameter ratio at the stand level was 54.31. When analyzed at the species level, the ratios were found to be 54.93 for maple, 55.04 for hornbeam, 54.63 for ash, and 52.64 for oak. These results suggest that the trees within this forest stand fall into a stable category regarding their height-diameter ratios. Further analysis revealed that the height-diameter ratio varied across different diameter classes, showing a consistent trend: the ratio decreased as the diameter classes increased. This trend implies that larger trees may be more susceptible to instability, which could have implications for forest management practices. Correlation analysis conducted during the study demonstrated a high, positive, and statistically significant correlation between tree height and the height-diameter ratio. Specifically, the oak and hornbeam species exhibited the strongest significant correlations, with values of 0.718 and 0.729, respectively. This strong correlation underscores the importance of tree height in determining the stability of the species within the forest stand. Conclusion: The computation of the height-diameter ratio is vital for quantifying tree resistance to adverse environmental factors, such as snow, storms, and wind. Understanding this ratio is not merely an academic exercise; it has practical implications for forest management. By estimating the value of the height-diameter ratio, we can identify specific diameter classes where instability may occur for various tree species. This information is invaluable for future silvicultural planning and protection strategies. Effective management of forest stands requires attention to the spatial arrangement of trees within diameter classes, as well as the density of the stand. By regulating the critical values of height-diameter coefficients, we can enhance the stability of the stand and ensure that it remains resilient to environmental threats. The insights gained from this study can help inform conservation practices aimed at maintaining healthy and stable forest ecosystems. In summary, the relationship between tree height and diameter is a significant factor in understanding forest dynamics. This research highlights the importance of monitoring the height-diameter ratio as a tool for assessing tree stability and resilience. By integrating these findings into forest management practices, we can better prepare for and mitigate the impacts of environmental hazards on forest stands, ultimately contributing to the sustainability of these vital ecosystems.   واژه های کلیدی: جنگل آمیخته, ذخیره ‎گاه جنگلی, مقاومت توده, ویژگی‎ های کمّی Forest protected reserve, Mixed forest, Quantitative characteristics, Stand persistence 48 61 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-417-11&slc_lang=fa&sid=1 Roya Abedi رؤیا عابدی royaabedi@tabrizu.ac.ir 10031947532846009729 10031947532846009729 Yes Faculty of Ahar Agriculture and Natural Resources, University of Tabriz, Iran گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز، ایران Raheleh Ostad Hashemi راهله استادهاشمی ra.oh@gmail.com 10031947532846009730 10031947532846009730 No Forest and Rangelands Research Department, East Azarbaijn Agriculture, and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Tabriz, Iran بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران