Ecology of Iranian Forests

fa بررسی و مقایسه ضریب قدکشیدگی درختان کهن سال بلوط ایرانی و بنه در شرایط رویشگاهی مختلف در زاگرس میانی Investigation and Comparison of Slenderness Coefficient of Old Persian Oak and Wild Pistachio Trees in Different Site Conditions in the Middle Zagros عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه و هدف: ضریب قدکشیدگی یکی از شاخص‌های بررسی پایداری درختان جنگلی است و نتایج بررسی آن در مورد درختان کهنسال از اهمیت بوم شناختی و جنگل شناختی زیادی برخوردار می باشد. در این پژوهش ضریب قدکشیدگی درختان کهنسال گونه های بلوط ایرانی و بنه در شرایط رویشگاهی مختلف در جنگلهای استان ایلام مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. مواد و روش ها: برای این منظور پس از شناسایی 26 درخت کهنسال متعلق به گونه بلوط ایرانی و 47 درخت کهنسال متعلق به گونه بنه، مشخصات کمی آنها شامل قطر برابر سینه و ارتفاع اندازه گیری شد. همچنین وضعیت محل استقرار آنها در جنگل از نظر شیب، جهت جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا بررسی شد. یافته ها: نتایج نشان داد که برای هر دو گونه بلوط و بنه رابطه معنیداری بین قطر با ضریب قدکشیدگی وجود دارد که در هر دو کم شونده بوده و بهترین مدل برای برازش این رابطه در هر دو گونه مدل نمایی به دست آمد. میزان ضریب تبیین رگرسیون برای گونه بلوط و بنه به ترتیب 57 و 35 درصد بود. درختان کهنسال شناسایی شده بلوط (ضریب قدکشیدگی= 7/82) و بنه (ضریب قدکشیدگی= 5/72) از ضریب قدکشیدگی کمی برخوردار بودند، با این وجود، تعداد بیشتری از درختان کهنسال بنه نسبت به بلوط از ضریب قدکشیدگی کمتری برخوردار بودند. به طوریکه 62 درصد درختان کهنسال بنه ضریب  قدکشیدگی بین 5 تا 7 داشتند، اما 65 درصد درختان کهنسال بلوط ضریب قدکشیدگی بیشتر از 7 داشتند. ضریب قدکشیدگی درختان کهنسال بلوط با ارتفاع از سطح دریا ارتباط معنیدار داشت (معنیداری= 0/049) و مقدار آن در ارتفاعات 1300-900 متر از سطح دریا (ضریب قدکشیدگی= 9/45) بیشتر بود. ضریب قدکشیدگی درختان بنه با ارتفاع از سطح دریا (معنیداری= 0/000) و جهت جغرافیایی (معنیداری = 0/001) ارتباط معنیدار داشت و مقدار آن در طبقه ارتفاعی 1300-900 متر از سطح دریا (ضریب قدکشیدگی= 10/14) و نقاط هموار بدون‌جهت (ضریب قدکشیدگی= 10/14) بیشتر بود. نتیجه گیری: بر اساس نتایج به دست آمده نتیجه‌گیری شد که رویشگاههای درختان کهنسال بلوط واقع در طبقات ارتفاعی 1300-900 متر از سطح دریا و نیز رویشگاه‌های درختان کهنسال بنه واقع در طبقات ارتفاعی 1300-900 متر از سطح دریا و نقاط بدون‌جهت که حائز بیشترین ضریب قدکشیدگی بودند، از پتانسیل بیشتری برای رشد و استقرار درختان برخوردارند. همچنین، رویشگاههای درختان کهنسال بلوط واقع در طبقات ارتفاعی 1700-1300 متر از سطح دریا (ضریب قدکشیدگی= 7/52) و نیز رویشگاه‌های درختان کهنسال بنه واقع در طبقات ارتفاعی 1700-1300 متر از سطح دریا (ضریب قدکشیدگی= 5/24) و جهت شرقی (ضریب قدکشیدگی= 3/52) و شمالی (ضریب قدکشیدگی= 5/11) که حائز کمترین ضریب قدکشیدگی بودند، از مطلوبیت بهتری برای پایداری درختان کهن‌سال نامبرده برخوردارند. لذا میتوان گفت که ضریب قدکشیدگی پایین درختان کهن‌سال بلوط ایرانی و بنه یکی از شاخصهای نشانگر پایداری و ماندگاری آنها در جنگلهای مورد مطالعه است. </div> Extended Abstract Introduction and Objective: Slenderness coefficient is one of the indicators for studying the sustainability of forest trees and the results of its study on old trees have great importance in terms of ecology and silviculture. In this research, the Slenderness coefficient of Old Persian oak and wild pistachio trees in different site conditions in the forests of Ilam province was investigated and compared. Material and Methods: For this, after identifying 26 old trees belonging to the Persian oak species and 47 old trees belonging to the Wild pistachio species, the quantitative characteristics of them including dbh and height were measured. Also, the status of their locations in the forest in terms of slope, aspect and altitude were examined. Results: The results showed that for both oak and wild pistachio species there are significant relationships between dbh and slenderness coefficient which were decreasing in both of them and the best model for cloud points of both species was obtained exponential model. The regression explanation coefficient for oak and wild pistachio was 57% and 35%, respectively. The identified old trees of oak (Slc= 7.82) and wild pistachio (Slc= 5.72) had a low slenderness coefficient; however, more old wild pistachio trees had a lower slenderness coefficient than oak. So that 62% of old wild pistachio trees had a slenderness coefficient between 5 and 7, but 65% of old oak trees had a slenderness coefficient of more than 7. The slenderness coefficient of old oak trees was significantly related to altitude (Sig= 0.049) and its value was higher at altitudes of 900-1300 m above sea level (Slc=9.45). The slenderness coefficient of wild pistachio was significantly related to altitude (Sig= 0.000) and aspect (Sig= 0.001) and its value was higher at altitude class of 900-1300 m above sea level (Slc= 10.14) and smoothness areas without aspect (Slc= 10.14). Conclusion: Based on the obtained results, it was concluded that the habitats of old oak trees located at altitudes of 900-1300 m above sea level and also the habitats of old wild Pistachio trees located at altitude 900-1300 m above sea level and areas without aspect where had the highest slenderness coefficient, have more potential for the growth and establishment of trees. Also, the habitats of old oak trees located in the altitude classes of 1300-1700 m above sea level (Slc= 7.52) and also the habitats of old wild Pistachio trees located in the altitude classes of 1300-1700 m above sea level (Slc= 5.24) and in east (Slc= 3.52) and north (Slc= 5.11) aspects, where had the lowest slenderness coefficient, have a better desirability for the stability of the mentioned old trees. Therefore, it can be said that the low slenderness coefficient of Old Persian oak and wild Pistachio trees is one of the indicators of their stability and durability in the studied forests. پایداری درخت, توپوگرافی, جنگل های بلوط, درختان دیرزیست, قطر برابر سینه, کمی و کیفی Diameter at breast height, Long-lived trees, Oak forests, Quantitative and qualitative, Tree stability, Topography 183 192 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-332-6&slc_lang=fa&sid=1 ahmad hosseini احمد حسینی ahmad.phd@gmail.com 10031947532846006923 10031947532846006923 Yes AREEO بخش تحقیقات جنگل، مرتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران reza akhavan رضا اخوان akhavan@rifr-ac.ir 10031947532846006924 10031947532846006924 No AREEO بخش تحقیقات جنگل، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران