Ecology of Iranian Forests

fa ارزیابی تنوع جوامع گیاهی زاگرس میانی در ارتباط با تغییرات تیپ پوشش گیاهی، فیزیوگرافی و خاک Assessing the Plant Communities Changes by Effects of Vegetation Type, Physiography and Soil in Central Zagros Forest اکولوژی جنگل اکولوژی جنگل پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: بررسی همه جانبه تغییرات پوشش گیاهی مستلزم در نظر گرفتن تمام عوامل موثر و مداخله گر در اکوسیستم است. جنگل‌های زاگرس به عنوان یکی از مهمترین بوم‌سازگان‌های جنگلی ایران از پوشش‌گیاهی(درختان، درختچه‌ها و گونه‌های علفی) متنوعی برخوردار می‌باشد. شناسایی دقیق پوشش گیاهی و آگاهی از نقش بوم‌شناختی آنها می‌تواند در حفاظت منابع طبیعی و توسعه پایدار کمک شایانی نماید. پژوهش حاضر با هدف بررسی تغییرات پوشش گیاهی علفی در جنگلهای هشتادپهلو در استان لرستان انجام گرفت.  مواد و روش ها: بدین منظور پس از تیپبندی فیزیونومیک منطقه، تعداد 21 قطعه نمونه چنداندازهای اصلاحشده ویتاکر به صورت تصادفی در تیپرویشی بلوط ایرانی خالص، تیپ آمیخته بلوط- کیکم، تیپ آمیخته دافنه، گون و راناس و تیپ مراتع بالادست (گونه های علفی و مرتعی) پیاده گردید. در قطعات نمونه 250 مترمربعی(10×25) ابعاد تاجپوشش تمامی درختان، عوامل فیزیوگرافی از جمله درصد و جهت شیب و ارتفاع از سطح دریا اندازه گیری و نمونه های مرکب خاک نیز از عمق 30-0 سانتیمتری برداشت شد. همچنین در ریز قطعات نمونه 0/25 مترمربعی (1×0/25) نیز حضور و درصد پوشش گونه های علفی ثبت گردید. پس از اندازه گیری شاخصهای تنوع گیاهی از جمله شاخص مارگالف، منهینیک و شانون وینر و اندازهگیری برخی از مشخصه های فیزیکی و شیمیایی خاک در آزمایشگاه، مهمترین عوامل محیطی موثر بر شاخصهای تنوع در تیپهای مختلف رویشی با استفاده از تجزیه مؤلفه های اصلی (PCA) بررسی شد. یافته ها: طبق نتایج اختلاف معنیداری در مقادیر شاخصهای غنای گونه ای مارگالف و منهینیک، جهت، شیب، ارتفاع از سطح دریا و درصد تاجپوشش درختان بین تیپهای مختلف مشاهده شد (0/05<p). در حالیکه این تیپها فاقد اختلاف معنیدار در شاخصهای تنوع، غالبیت و یکنواختی سیمپسون و پایلو بودند. با این وجود بیشترین میزان شاخص منهینیک و مارگالف در تیپ رویشی بلوط ایرانی مشاهده شد. درحالیکه تیپ مراتع بالادست دارای کمترین میزان شاخصهای غنا و تاجپوشش درختی و بیشترین میزان شیب و ارتفاع از سطح دریا بود. ضمن اینکه متغیرهای خاکی پتاسیم و منیزیم قابل جذب همبستگی معنی داری با مقادیر شاخصهای منهینیک، مارگالف، سیمپسون و شانون وینر داشتند. طبق نتایج PCA، شاخصهای غالبیت، تنوع و غنای گونه ای (متغیرهای سازنده مؤلفه اول)، متغیرهای خاکی (متغیرهای سازنده مؤلفه دوم) و در نهایت متغیرهای فیزیوگرافی ارتفاع، شیب و میزان تاجپوشش (متغیرهای سازنده مؤلفه سوم) به ترتیب بیشترین درصد تغییرات جامعه علفی منطقه را تشریح میکنند. نتیجه گیری: با توجه به یافته های این پژوهش میتوان اذعان داشت که با توجه به گسترشگاه وسیع جنگلهای زاگرس، توجه همزمان به سه مؤلفه تیپهای جنگلی، فیزیوگرافی و خاک میتوانند به نحو مطلوبی نمایانگر تغییرات پوشش گیاهی اشکوب علفی زاگرس باشند و در مدیریت این جنگلها مورد توجه قرار گیرند.</div>   <div style="text-align: justify;">Extended Abstract Introduction and Objective: A comprehensive study of vegetation changes requires consideration of all influential factors in the ecosystem. The Zagros forests, as one of Iran's most important forest ecosystems, contain diversified vegetation including trees, shrubs, and herbaceous species. Therefore, accurate identification of vegetation and knowledge of their ecological role can help in protecting natural resources and sustainable development. The aim of this study was to investigate the changes in herbaceous vegetation in the Hashtadpahloo forests of Lorestan province. Material and Methods: For this purpose, after physiognomic typing of the region, 21 multi-scales, modified Whittaker plots were randomly selected in pure oak type (Quercus brantii Lindl.), Mixed oak and Acer type (Quercus brantii Lindl., Acer monspessulanum L.), Shrubs and cushion plants type (Daphne mucronata Royle, Cotoneaster morulus Pojark), and rangeland type (grassland and rangeland species). Species richness, canopy cover of tree species, Physiographic factors such as slope, aspect and altitude were measured at 250 m2 (25×10) plots, and presence and cover percentage of each herbaceous plant was recorded at o.25 m2 plots. (0.25 × 1. Furthermore a combined soil samples were taken at 0–30 cm depths to determine soil properties. After measuring plant diversity indices such as Margalf, Mannick and Shannon Wiener indices and some physical and chemical characteristics of soil in laboratory, principle component analysis (PCA) was used to indicate the most important environmental factors affecting diversity indices in different types. Results: The results showed that there were significant differences among different vegetation types with respect to Menhinick and Margalef richness indices, aspect, slope, altitude, and canopy cover (p<0.05). While Simpson's and Pylo's indicators of diversity, dominance, and evenness had no significant differences among different types. The highest Menhinick and Margalef richness indices were observed in pure oak type, whereas rangeland type had the lowest richness indices and canopy cover and the highest slope and altitude. In addition, the soil variables absorbable potassium and magnesium had a significant correlation with the values of Manchinic, Margalf, Simpson, and Shannon-Weiner indices. Based on the PCA results, dominance, diversity, and species richness indices (constituent variables of the first component), edaphic factors (constituent variables of the second component), and eventually Physiographic factors such as slope, aspect, and altitude with canopy cover (constituent variables of the third component), describe the highest percentage of changes in the herbaceous community of the region respectively. Conclusion: As a result, it can be acknowledged that due to the wide spread of Zagros forests, simultaneous attention to the three components of forest types, physiography and soil can favorably reflect the changes in the vegetation of the herbaceous vegetation of the Zagros, and they can be used in the management of these forests.</div> تنوع گیاهی, تیپ های جنگلی, زاگرس, ویژگی های خاک Forest types, Plant diversity, Soil properies, Zagros 43 51 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-652-2&slc_lang=fa&sid=1 zahra Mirazadi زهرا میرآزادی mirazadi.z@lu.ac.ir 10031947532846007402 10031947532846007402 Yes Lorestan University گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران Babak Pilehvar بابک پیله ور pilehvar.b@lu.ac.ir 10031947532846007403 10031947532846007403 No Lorestan University گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران Hamzeh Jafari sarabi حمزه جعفری سرابی jafarisarabi2011@gmail.com 10031947532846007404 10031947532846007404 No Lorestan University گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران Hadis Nadi حدیث نادی hadis.nadi71@gmail.com 10031947532846007405 10031947532846007405 No University of Kurdistan گروه جنگلداری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران