Ecology of Iranian Forests

fa تأثیر نوع پوشش گیاهی و ویژگی های شیمیایی خاک بر میزان کربن آلی در خاک عرصه های پخش سیلاب ایستگاه کوثر Effect of Vegetation Type and Soil Chemical Properties on the Organic Carbon Content in the Soil of Flood Spreading Fields of Kowsar Station تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه و هدف: افزایش کربن آلی خاک نه تنها، باعث ترسیب کربن جوی میشود بلکه اغلب، فرایندها و ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک را بهبود می بخشد. این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر نوع پوشش گیاهی و ویژگیهای شیمیایی خاک بر میزان کربن آلی خاک در سال‌ 1398 در عرصه های پخش سیلاب ایستگاه کوثر واقع در دشت گربایگان فسا (استان فارس) انجام شد. پخش سیلاب برای تغذیه ی آبخوانها از سال 1361 در پهنه ای به وسعت 2034 هکتار در این دشت اجرا شده است. مواد و روشها: کاربریهای مورد بررسی عبارت بودند از: جنگل دست کاشت آکاسیا (Acacia salicina Lindl.)، جنگل دستکاشت اوکالیپتوس (Eucalyptus camaldulensis Dehnh.)، مرتع دست کاشت آتریپلکس [Atriplex lentiformis (Torr.) (Wats.)] و مرتع طبیعی که همگی از طریق پخش سیلاب آبیاری میشوند. با نمونه برداری مرکب در سه تکرار از خاک زیرپوشش کاربریهای مختلف (عمق 30-0 سانتیمتر)، 13 ویژگی شامل: اسیدیته ی گل اشباع (pH)، قابلیت هدایت الکتریکی عصارهی اشباع (ECe)، کربنات کلسیم، درصد کربن آلی، درصد نیتروژنکل، نسبت C/N، فسفر و پتاسیم قابل جذب، سدیم، کلسیم و منیزیم عصاره ی اشباع، کلسیم+منیزیم و نسبت جذب سدیم (SAR)، اندازه گیری و محاسبه شدند. پس از اطمینان از نرمال بودن داده ها به وسیله ی آزمون کولموگروف-اسمیرنوف، داده های به دست آمده در قالب طرح آماری بلوکهای کامل تصادفی، تجزیه و تحلیل شده و میانگینها با آزمون توکی در سطح پنج درصد مقایسه شدند. یافته ها: نتایج تحلیل واریانس داده ها نشان داد که از میان متغیرهای بررسی شده، تأثیر تیمار (نوع پوشش گیاهی) بر تمام ویژگیها (به جز SAR) در سطح یک و پنج درصد معنیدار شده است. برای ارائه ی مدل، از روش رگرسیون گام به گام استفاده شد. نتایج نشان داد متغیرهای نسبت C/N، نیتروژنکل و ECe، بر میزان کربن آلی خاک مؤثر هستند و 99/7 درصد از تغییرات آن را توجیه میکنند. با توجه به ضرایب استاندارد شده در معادلهی رگرسیون، به ازای افزایش هر واحد نسبتC/N ، مقدار 0/939 واحد و به ازای هر واحد نیتروژنکل، مقدار 0/338 واحد و با افزایش هر واحد EC، مقدار 0/109 واحد به میزان کربن آلی افزوده میشود. نتیجه گیری: در مجموع، شناخت عوامل مؤثر بر ذخیرهی کربن آلی در خاک، میتواند باعث ارائه ی راهکارهای مدیریتی مناسب برای افزایش میزان کربن آلی و توسعه ی ظرفیت ذخیره ی کربن در خاک شده، حاصلخیزی خاک را بهبود بخشیده و اثرات منفی تغییر اقلیم را تا حد زیادی کاهش دهد.</div> <div style="text-align: justify;">Extended Abstract Introduction and Objective: Enhancing the soil organic carbon (SOC), not only sequesters the atmospheric CO2, but also often improves the processes and soil physical, chemical and biological properties. This investigation with the aim of evaluating vegetation cover and soil chemical properties on SOC was carried out in 2019 in the flood spreading fields of Kowsar station located in Gareh-Bygone Plain (Fasa, Fars Province). Flood spreading for feeding aquifers has been carried out since 1982 in an area of 2034 ha in this plain. Material and Methods: Land uses included Acaci (Acacia salicina Lindl), Eucalyptus (Eucalyptus camaldulensis Dehnh), Atriplex ([Atriplex lentiformis (Torr.) (Wats.)]) Plantation and natural rangeland, all of which are irrigated by flood spreading. By sampling of soils (depth 0-30 cm) in three replications in mentioned land uses, 13 characteristics: pH, ECe, CaCO3, SOC, TN, C/N, P, K, Na, Ca, Mg, Ca+Mg, SAR were measured and determined. After confirming the normality of the data by Kolmogorov-Smirnov test, the obtained data were analyzed in a randomized complete block design (RCBD) and the means were compared with Tukey test at p<0.05. Results: The analysis of variance showed that the effect of treatment (vegetation cover) on the all studied variables, except SAR was significant at p<0.01 and p<0.05.  Stepwise regression method was used to present the model. The results showed that C/N, TN, and ECe affect the amount of SOC and explain 99.7% of the changes in SOC. According to the standardized coefficients in the regression equation, for each unit increase of C/N ratio, the value of 0.939 units and for each unit of TN, the value of 0.338 units and with the increase of each EC unit, the value of 0.109 units is added to the SOC. Conclusion: In general, recognizing the factors affecting the organic carbon storage in the soil, can provide appropriate management strategies to increase the organic carbon content and develop carbon storage capacity in the soil, improve soil fertility and mitigate the negative effects of climate change to a great extent.</div> ایستگاه کوثر, پخش سیلاب, کربن آلی, پوشش گیاهی, ویژگی های شیمیایی خاک Flood spreading, Kowsar station, Organic carbon, Soil chemical properties, Vegetation cover 171 182 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-543-3&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Javad Rousta محمد جواد روستا mjavadrousta@yahoo.com 10031947532846006919 10031947532846006919 Yes Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران Seyed Masoud Soleimanpour سید مسعود سلیمان پور m.soleimanpour@yahoo.com 10031947532846006920 10031947532846006920 No Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران Maryam Enayati مریم عنایتی enayatik@yahoo.com 10031947532846006921 10031947532846006921 No Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران Mojtaba Pakparvar مجتبی پاک پرور pakparvar@gmail.com 10031947532846006922 10031947532846006922 No Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران