fa نقش بوم شناختی ارتفاع از سطح دریا بر ویژگی‌های کمّی توده‌های بلوط سیاه (Quercus macranthera Fisch. & C.A.Mey. ex Hohen.) در جنگل ارسباران اکولوژی جنگل اکولوژی جنگل پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong><span dir="RTL">ن</span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; ناحیه رویشی ارسباران در شمال غرب کشور منبع ارزشمند تنوع زیستی و یکی از ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره است که به‌دلیل تنوع ارتفاعی، تحت تأثیر اقلیم‌های مختلف بوده و از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از آنجا که عامل ارتفاع از سطح دریا به‌عنوان یکی از ویژگی‌های محیطی مؤثر بر زیستگاه گونه‌های گیاهی مطرح است این مطالعه با هدف بررسی نقش بوم&shy;شناختی ارتفاع از سطح دریا بر خصوصیات کمّی درختان بلوط سیاه (</strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Q. macranthera </span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Fisch. & C.A.Mey. ex Hohen</span></span></strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">.</span></span><strong>) و تعیین بهترین دامنه ارتفاعی برای رویش طبیعی این گونه در جنگل‌های ارسباران انجام شد. سه توده با گونه غالب بلوط سیاه در سه طبقه ارتفاعی پایین (1400-1200 متر)، میانی (1600-1400 متر) و بالا (1800-1600 متر بالاتر از سطح دریا) انتخاب شدند. در هر طبقه ارتفاعی، سه قطعه نمونه به مساحت یک هکتار پیاده و مشخصات کمّی تمام درختان شامل قطر برابر سینه، ارتفاع، قطر بزرگ و کوچک تاج اندازه‌گیری شدند. نرمال بودن داده‌ها با آزمون کولموگروف-اسمیرنوف تأیید و مقایسه میانگین‌های مشخصه‌های مورد نظر با استفاده از آنالیز واریانس یک طرفه در سطح احتمال 0/05 و با استفاده از آزمون دانکن انجام شد. نتایج نشان داد که از نظر قطر برابر سینه، ارتفاع درختان و سطح مقطع بین سه دامنه ارتفاعی اختلاف معنی‌داری وجود داشت، اما از نظر تراکم پایه‌ها در هکتار تنها بین دامنه ارتفاعی اول و دوم اختلاف معنی‌دار بود و همچنین از نظر تاج پوشش اختلاف معنی‌داری بین سه طبقه ارتفاعی حاصل نشد. طبقه میانی از نظر ویژگی‌های کمّی مورد بررسی وضعیت مطلوب‌تری داشت. به‌این ترتیب نتایج نهایی این تحقیق نشان داد که طبقه ارتفاعی میانی ( 1600 -1400 متر) رویشگاه مناسب‌تری برای گونه بلوط سیاه در شرایط جنگل‌های ارسباران است و حفاظت بیشتر از توده‌ها در این دامنه ارتفاعی می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد ذخیره‌گاه</strong> <strong>بذر</strong> <strong>برای</strong> <strong>تولید</strong> <strong>نهال‌های دانه‌زاد</strong> <strong>با</strong> <strong>کیفیت و جنگلکاری این گونه در منطقه باشد.</strong></span></div> <div style="text-align: justify;">The Arasbaran vegetation community is an important source of biodiversity and one of the biosphere reserves in the northwest of Iran, which is influenced by different climates and special importance due to variations in altitude. Since an altitude is an environmental characteristic that affects the habitat of plant species, this study aimed to investigate the ecological role of altitude on the quantitative characteristics of caucasian oak trees (<em>Q. macranthera </em>Fisch. & C.A.Mey. ex Hohen.) and determine the best range for the natural growth of this species in Arasbaran forests. Three oak stands were selected in three altitude ranges including low (1200-1400 m a.s.l.), middle (1400-1600 m a.s.l.) and high (1600-1800 m a.s.l.) altitude. At each altitude, three plots were sampled with one-hectare area, and the quantitative characteristics of all trees, including diameter at breast height, basal area and trees canopy diameter were measured. Normality of data was verified by the Kolmogorov-Smirnov test, and the comparison of the mean of the characteristics was done using one-way ANOVA at a probability level of 0.05 and Duncan&#39;s test. The results showed that there was a significant difference in diameter of the trees, the height of the trees and basal area per hectare among the three altitudes, but density per hectare had a significant difference between the first and second altitudes. &nbsp;In addition, the canopy coverage had no significant difference among the three altitude ranges. The middle altitude was more favorable condition stand in terms of its quantitative characteristics. Therefore, the results of this study indicated that the middle altitude (1400-1600 m a.s.l.) is a more suitable habitat for caucasian oak species in Arasbaran forests, and doing more protection of the stands in this altitude can be created a seed bank for the production of high quality seedlings and forest plantations in the region.</div> ارتفاع از سطح دریا, ارسباران, بلوط سیاه, تاج پوشش, سطح مقطع, قطر برابر سینه Altitude, Arasbaran, Basal area, Caucasian oak, Canopy coverage, Diameter at breast height 106 113 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-427-3&slc_lang=fa&sid=1 milad safari میلاد صفری safarimilad72@gmail.com 10031947532846005750 10031947532846005750 Yes Faculty of Agriculture, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, I.R. Iran دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران kiomars sefidi کیومرث سفیدی kiomarssefidiiii@gmail.com 10031947532846005751 10031947532846005751 No Faculty of Agriculture and Natural Recourses, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, I.R. Iran دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران ahmad alijanpooor احمد علیجانپور ahmadalijanpourr@yahoo.com 10031947532846005752 10031947532846005752 No Faculty of Natural Recourses, University of Urmia, Urmia, I.R. Iran گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ایران mohammad razi elahian محمدرضی الهیان raziiielahian@gmail.com 10031947532846005753 10031947532846005753 No Azarbayjan Province Department of Natural Resources, Tabriz, I.R. Iran منابع طبیعی و آبخیزداری استان آذربایجان شرقی، ایران