fa ریزازدیادی گونه شاه بلوط (Castanea sativa Mill.) تحت تأثیر تنظیم کننده های رشد گیاهی در شرایط درون شیشه ای تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>&nbsp;&nbsp; <span style="color:black;">&nbsp;&nbsp; گونه </span></strong><strong><span style="color:black;">شاه &shy;بلوط به &shy;عنوان یک گونه جنگلی بومی و ارزشمند در برخی از رویشگاه &shy;های جنگلی استان گیلان ظاهر می &shy;شود که به&shy; دلیل فقدان زادآوری طبیعی و وجود </span></strong><strong><span style="color:black;">مشکلات اقتصادی- اجتماعی و همچنین </span></strong><strong><span style="color:black;">بیماری&shy;های زنگ&shy;زدگی و سوختگی، </span></strong><strong><span style="color:black;">مساحت توده&shy; های آن در حال کاهش است؛ لذا </span></strong><strong><span style="color:black;">ازدیاد غیرجنسی آن از طریق روش&shy;های کشت بافت می &shy;تواند در حفاظت از این گونه مؤثر بوده و از انقراض آن جلوگیری نماید</span></strong><strong><span style="color:black;">. مطالعه حاضر با هدف </span></strong><strong><span style="color:black;">استفاده از روش ریزازدیادی جهت تولید گیاهچه کامل شاه&shy; بلوط و شناسایی بهترین ریزنمونه و تنظیم&shy; کننده رشد گیاهی انجام شد. بدین منظور ابتدا بذور از رویشگاه ویسرود جمع &shy;آوری، ضدعفونی و در </span></strong><strong><span style="color:black;">آب جوش خیسانده</span></strong><strong><span style="color:black;"> شد و در محیط کشت </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">B</span></span></span></strong><strong>_{<span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">5</span></span></span>}</strong><strong><span style="color:black;"> کشت و پس از سبز شدن از بذور جوانه&shy; زده </span></strong><strong><span style="color:black;">ریزنمونه تهیه شد. ریزنمونه&shy; های برگ، ساقه و ریشه از گیاهچه&shy; های درون شیشه &shy;ای شاه&shy; بلوط تحت القاء سیتوکینین&shy; ها (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">TDZ</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;">و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">BA</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;">) با غلظت&shy; های </span></strong><strong><span style="color:black;">0/02، 0/2، 1 و 2 میلی&shy; گرم در لیتر</span></strong><strong><span style="color:black;"> و اکسین&shy; ها (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">IBA</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">NAA</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"> و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">IAA</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;">) با غلظت &shy;های </span></strong><strong><span style="color:black;">0/1، 0/2، 1 و 2 میلی&shy; گرم در لیتر </span></strong><strong><span style="color:black;">در محیط کشت </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">B₅</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"> قرار گرفتند. </span></strong><strong><span style="color:black;">نتایج نشان داد که بهترین واکنش از ریزنمونه &shy;ی برگ حاصل شده و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">TDZ</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;">(</span></strong><strong><span style="color:black;">0/2 میلی&shy; گرم در لیتر</span></strong><strong><span style="color:black;">) و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">IBA</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;">(2 </span></strong><strong><span style="color:black;">میلی &shy;گرم در لیتر</span></strong><strong><span style="color:black;">) به &shy;ترتیب بیشترین درصد تولید کالوس- شاخه (</span></strong><strong><span style="color:black;">32/4 درصد</span></strong><strong><span style="color:black;">) و ریشه &shy;زایی (</span></strong><strong><span style="color:black;">80 درصد</span></strong><strong><span style="color:black;">) را داشتند. </span></strong><strong><span style="color:black;">زنده&shy;مانی گیاهچه &shy;های بدست آمده در محیط بیرون از آزمایشگاه 80 درصد بود.</span></strong> <strong><span style="color:black;">با توجه به اهمیّت</span></strong><strong><span style="color:black;"> گونه شاه&shy;&nbsp;</span></strong><strong><span style="color:black;">بلوط از نظر اقتصادی و زیست&shy; محیطی، نتایج </span></strong><strong><span style="color:black;">این </span></strong><strong><span style="color:black;">مطالعه می&shy; تواند در راستای کاربرد</span></strong> <strong><span style="color:black;">مدیریت احیایی جهت</span></strong> <strong><span style="color:black;">حفاظت،</span></strong> <strong><span style="color:black;">توسعه و جلوگیری از انقراض این گونه مؤثر واقع شود.</span></strong></span><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">Chestnut as an indigenous and valuable forest species exists in some forests of Guilan province, which the area of its stands is decreasing due to the lack of natural regeneration and socioeconomic problems as well as ink and blight diseases; therefore, chestnut&rsquo;s asexual propagation through tissue culture methods can be effective in protecting this species and preventing its extinction<span dir="RTL">.</span> The aim of this study was to use the micropropagation method in order to produce complete chestnut plantlets by identifying the best explants and plant growth regulators. For this purpose, seeds were collected from Visroud site, sterilized, soaked in boiling water and cultured on B₅ medium, and then explants were taken from germinated seeds. Leaf, stem and root explants from <em>in vitro</em> seedlings of chestnut were cultured on B₅ containing cytokinins (TDZ and BA) with concentrations of 0.02, 0.2, 1 and 2 mg/l and auxins (IBA, NAA, and IAA) with concentrations of 0.1, 0.2, 1 and 2 mg/l. Results showed that the best response was obtained from the leaf explants and TDZ (0.2 mg/l) and IBA (2 mg/l) had the highest percentage of callus- shooting (32.4%) and rooting (80%), respectively. The survival of seedlings outside the laboratory was 80%<span dir="RTL">.</span> Considering the importance of chestnut species in economic and environmental terms<span dir="RTL">,</span> the present study can be useful for the implementation of reclamation management to protect, develop and prevent extinction of this species.</div> تنظیم کننده رشد گیاهی, تولید کالوس- شاخه, ریزازدیادی, ریشه زایی شاه بلوط Callus- shooting, Chestnut, Micropropagation, Plant growth regulator, Rooting 114 122 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-400-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehrcedeh Tafazoli مهرسده تفضلی mehr_tafazoli@yahoo.com 10031947532846005800 10031947532846005800 Yes Department of Forest Sciences and Engineering, Sari Agriculture Sciences and Natural Resources University گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Seyed Mohammad Hosseini Nasr سید محمد حسینی نصر mhn1946@gmail.com 10031947532846005801 10031947532846005801 No Department of Forest Sciences and Engineering, Sari Agriculture Sciences and Natural Resources University گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Hamid Jalilvand حمید جلیلوند hj_458_hj@yahoo.com 10031947532846005802 10031947532846005802 No Department of Forest Sciences and Engineering, Sari Agriculture Sciences and Natural Resources University گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Mahya Tafazoli محیا تفضلی mahya_tafazoli@yahoo.com 10031947532846005803 10031947532846005803 No Department of Forest Sciences and Engineering, Sari Agriculture Sciences and Natural Resources University گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری