fa ارزیابی متغیرهای مورفولوژیکی و رویشی دو گونه Populus alba L. و Populus nigra L. به‌منظور معرفی صفات مرتبط با رویش درختی (مطالعه‌ی موردی: استان‌های کرمانشاه، زنجان و اصفهان) عمومى General پژوهشي Research <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">صفات مورفولوژیکی همبسته با تولید چوب که کمتر تحت تأثیر شرایط محیط قرار می&shy;گیرند، می&shy;توانند به‌عنوان جایگزینی برای انتخاب غیرمستقیم پایه‌های صنوبر با تولید بالا مورداستفاده قرار گیرند. بدین منظور در تحقیق حاضر همبستگی بین صفات مورفولوژیکی و متغیرهای رویشی در درختان</span></span></span><em><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Populus alba </span></span></em><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">L. </span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;و </span></span></span><em><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Populus nigra</span></span></em> <span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">L.</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> مستقر در استان‌های کرمانشاه، زنجان و اصفهان موردبررسی قرار گرفت. به‌منظور یکسان&shy;سازی شرایط محیطی قلمه‌ها در قالب طرح آزمایشی بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در محل ایستگاه تحقیقاتی البرز کرج کاشته شدند. در میانه و پایان فصل رویش، 16 صفت مورفولوژیکی برگ و 8 متغیر رویشی اندازه‌گیری شدند. ارتباط بین داده‌ها، از طریق آزمون‌های همبستگی موردبررسی قرار گرفت. همچنین به‌منظور بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم صفات همبسته با ارتفاع به‌عنوان متغیر وابسته با عملکرد تولید از تجزیه علیت استفاده شد. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که در گونه </span></span></span><em><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">P. nigra</span></span></em><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> مجموع سطح برگ با ارتفاع همبستگی مثبت زیادی داشت و تجزیه علیت نشانگر اثرات مستقیم و غیرمستقیم مثبت مجموع سطح برگ بر ارتفاع بود. در گونه </span></span></span><em><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">P. alba</span></span></em><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> اگرچه مجموع سطح برگ با ارتفـاع همبستگی نداشـت ولی با سه متغیر رویشی دیگر همبستگی مثبت نشان داد، بنابراین صفت مورفولوژیکی مجموع سطح برگ، به‌عنوان صفت در ارتباط با رویش معرفی شد. درمجموع نتایج تحقیق نشان داد که می‌توان از صفات مورفولوژیکی برگ، برای انتخاب غیرمستقیم پایه‌های صنوبر با رویش بالا استفاده کرد.</span></span></span></strong> &nbsp;&nbsp;&nbsp; Morphological traits genetically correlated with wood production have been targeted as an alternative to the indirect selection of Poplar trees for high biomass production. So in this study two <em>Populus</em> species (<em>P. nigra</em> and <em>P. alba</em>) growing in Kermanshah, Zanjan and Esfahan provinces were selected to investigate the relationship between various leaf morphological traits and growth characteristics. In order to assimilate environmental conditions, cuttings were planted under randomized complete blocks design with 3 replications. 16 leaf morphological traits and 8 growth characteristics were measured in middle and end of growth seasons. Path analysis was applied to estimate the direct and indirect impacts of traits on height. Also the relationships between morphological traits and growing characteristics were determined. Results showed that leaf area was highly correlated with height in <em>P.nigra</em> and had high positive direct and indirect impact on height. Although there was no correlation between leaf area and height in <em>P.alba</em> but leaf area was correlated with 3 another growth characteristics. In general, results showed that the leaf morphological traits can be used in order to select Poplar trees with high growth rate indirectly. صفات مورفولوژیکی, متغیرهای رویشی,Populus nigra L. , .Populus alba L, سطح برگ Morphological traits, Growth parameters, Populus nigra L., Populus alba L. Leaf area 31 41 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-10&slc_lang=fa&sid=1 afroz alimohamadi افروز علیمحمدی 10031947532846002557 10031947532846002557 Yes Scientific Board Member of Payame Noor university, Tehran, Iran گروه کشاورزی و محیط‌زیست دانشگاه پیام نور، تهران، ایران farhad asadi فرهاد اسدی 10031947532846002558 10031947532846002558 No Research Institute of Forest and Rangeland موسسه تحقیقات جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری seyed reza Tabaie Aghdaei سیدرضا طبایی عقدایی 10031947532846002559 10031947532846002559 No Research Institute of Forest and Rangeland موسسه تحقیقات جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری