بهار و تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- دانشگاه لرستان
چکیده: (167 مشاهده)
چکیده
مقدمه و هدف: امروزه کمبود و پراکنش نامناسب فضای سبز شهری یکی از چالشهای اصلی در توسعه پایدار شهرها محسوب میشود. یکی از مهمترین اجزای فضاهای سبز شهری پارکهای شهری هستند. پارکهای شهری، علاوه بر فراهم آوردن مکانی برای تفریح و آرامش مردم شهرنشین، نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا و صوتی، تعدیل دما، جلوگیری از وقوع سیل، فراهم نمودن محل زیست پرندگان، افزایش زیبایی منظر و بهبود کیفیت محیط زیست ایفا میکنند. دسترسی عادلانه به این فضاها تأثیرات قابل توجهی بر کیفیت زندگی، سلامت جسمی و روانی شهروندان دارد و زمینه را برای تعاملات اجتماعی و افزایش حس تعلق به محیط شهری فراهم میسازد. ابزارهای تحلیل مکانی موجود در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (Geographic information system (GIS)) با ارائه تحلیلهای دقیق از وضعیت توزیع و پراکنش پارکهای شهری، امکان شناسایی نواحی کمبرخوردار و ارزیابی سازگاری این فضاها با کاربریهای مجاور را فراهم میکنند. پژوهش حاضر با تمرکز بر شهر خرمآباد به بررسی وضعیت توزیع مکانی پارکهای شهری در مقیاسهای همسایگی، محلهای، ناحیهای و منطقهای پرداخته و سازگاری آنها با محیط پیرامونی را ارزیابی کرده است. نتایج این تحقیق میتواند راهنمایی ارزشمند برای مدیران و برنامهریزان شهری در راستای دستیابی به عدالت مکانی و مدیریت پایدار شهری ارائه دهد.
مواد و روشها: منطقه مطالعه این تحقیق پارکهای سطح شهر خرمآباد بودند. در مجموع ۶۱ پارک در سطح این شهر مورد بررسی قرار گرفت که از این تعداد، ۲۸ پارک در مقیاس همسایگی، ۱۳ پارک در مقیاس محله، ۱۳ پارک در مقیاس ناحیه و ۷ پارک در مقیاس منطقهای قرار دارند. بهمنظور تحلیل شعاع عملکردی و حوزه نفوذ پارکهای شهری در سطوح مختلف همسایگی، محلهای، ناحیهای و منطقهای، از روشهای تجزیه و تحلیل مکانی بافرینگ (حریم) و چندضلعیهای تیسن در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی استفاده شد. این روشها امکان بررسی دقیق شعاع خدماترسانی پارکها و شناسایی نقاط کمبرخوردار از فضای سبز را فراهم میکنند. تحلیل مکانی همچنین به درک الگوی پراکنش پارکها و تطابق آنها با نیازهای جمعیتی و توزیع مکانی مناطق کمک میکند. علاوه بر این، برای ارزیابی سازگاری پارکهای شهری با کاربریهای مجاور، از ماتریس سازگاری کاربریها استفاده شد. این ماتریس بر اساس نظرسنجی از کارشناسان و متخصصان حوزه برنامهریزی شهری طراحی گردید و معیاری برای تعیین همخوانی یا تضاد میان کاربریهای مختلف ارائه داد. بررسی سازگاری پارکها با محیط پیرامونی، علاوه بر تأمین دسترسی عادلانه، میتواند به کاهش تعارضات کاربری زمین و افزایش کیفیت محیط زیست شهری منجر شود.
یافتهها: نتایج تحلیل بافرینگ نشان داد که با وجود پوشش حدود 74/2514 هکتاری (معادل ۵۳ درصد مساحت شهر)، برخی از نواحی شهری همچنان از دسترسی مطلوب به پارکها محروم هستند. بهویژه، نواحی شمالی منطقه یک و شرق منطقه دو به دلیل کمبود پارکها با چالش جدی مواجهاند. تحلیل چند ضلعیهای تیسن نیز نشان داد که تمرکز پارکها در مناطق مرکزی شهر، موجب عدم پوششدهی مناسب در سایر نواحی شده و دسترسی برابر شهروندان به این فضاها را محدود کرده است. یافتههای پژوهش همچنین نشان داد که بالاترین سطح سازگاری میان پارکها و کاربریهای مجاور در منطقه یک مشاهده میشود، بهطوری که 5/52 درصد از کاربریهای اطراف پارکها در این منطقه در وضعیت سازگار و تنها ۱۵ درصد در وضعیت ناسازگار قرار دارند. در مقابل، بیشترین میزان ناسازگاری در منطقه دو گزارش شده است که نشاندهنده نیاز به بهبود وضعیت کاربریهای مجاور در این منطقه است. نتایج کلی پژوهش نشان میدهد که توزیع فعلی پارکهای شهر خرمآباد، به دلیل تمرکز زیاد در مناطق مرکزی و کمبود دسترسی در نقاط پیرامونی، نیازمند بازنگری و تدوین یک برنامه جامع است. این بازنگری میتواند گام مهمی در ارتقای عدالت مکانی و بهبود کیفیت زندگی شهروندان بردارد.
نتیجهگیری کلی: نتایج این مطالعه نشان میدهد که توزیع و پراکنش پارکهای شهری در خرمآباد با مشکلات قابل توجهی روبهروست. توزیع نامتوازن پارکهای شهری و کمبود فضای سبز در نواحی شمالی منطقه یک و شرقی منطقه دو منجر به کاهش دسترسی عادلانه شهروندان این مناطق به خدمات فضای سبز شده است. این وضعیت نیازمند برنامهریزی برای احداث پارکهای جدید در مناطق کمبرخوردار و توسعه شبکه فضای سبز در این نواحی است. همچنین، اگرچه سازگاری پارکها با کاربریهای مجاور در حد مطلوبی ارزیابی شده است، اما از نظر پراکنش مکانی ، لازم است که توجه بیشتری به مناطق کمبرخوردار و حاشیهای شهر معطوف شود. بهطور کلی، این تحقیق بر لزوم برنامهریزی دقیقتر و توزیع عادلانهتر پارکها تاکید دارد تا بهبود کیفیت زندگی شهری و ارتقاء دسترسی شهروندان به فضاهای سبز شهری حاصل شود.
مقدمه و هدف: امروزه کمبود و پراکنش نامناسب فضای سبز شهری یکی از چالشهای اصلی در توسعه پایدار شهرها محسوب میشود. یکی از مهمترین اجزای فضاهای سبز شهری پارکهای شهری هستند. پارکهای شهری، علاوه بر فراهم آوردن مکانی برای تفریح و آرامش مردم شهرنشین، نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا و صوتی، تعدیل دما، جلوگیری از وقوع سیل، فراهم نمودن محل زیست پرندگان، افزایش زیبایی منظر و بهبود کیفیت محیط زیست ایفا میکنند. دسترسی عادلانه به این فضاها تأثیرات قابل توجهی بر کیفیت زندگی، سلامت جسمی و روانی شهروندان دارد و زمینه را برای تعاملات اجتماعی و افزایش حس تعلق به محیط شهری فراهم میسازد. ابزارهای تحلیل مکانی موجود در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (Geographic information system (GIS)) با ارائه تحلیلهای دقیق از وضعیت توزیع و پراکنش پارکهای شهری، امکان شناسایی نواحی کمبرخوردار و ارزیابی سازگاری این فضاها با کاربریهای مجاور را فراهم میکنند. پژوهش حاضر با تمرکز بر شهر خرمآباد به بررسی وضعیت توزیع مکانی پارکهای شهری در مقیاسهای همسایگی، محلهای، ناحیهای و منطقهای پرداخته و سازگاری آنها با محیط پیرامونی را ارزیابی کرده است. نتایج این تحقیق میتواند راهنمایی ارزشمند برای مدیران و برنامهریزان شهری در راستای دستیابی به عدالت مکانی و مدیریت پایدار شهری ارائه دهد.
مواد و روشها: منطقه مطالعه این تحقیق پارکهای سطح شهر خرمآباد بودند. در مجموع ۶۱ پارک در سطح این شهر مورد بررسی قرار گرفت که از این تعداد، ۲۸ پارک در مقیاس همسایگی، ۱۳ پارک در مقیاس محله، ۱۳ پارک در مقیاس ناحیه و ۷ پارک در مقیاس منطقهای قرار دارند. بهمنظور تحلیل شعاع عملکردی و حوزه نفوذ پارکهای شهری در سطوح مختلف همسایگی، محلهای، ناحیهای و منطقهای، از روشهای تجزیه و تحلیل مکانی بافرینگ (حریم) و چندضلعیهای تیسن در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی استفاده شد. این روشها امکان بررسی دقیق شعاع خدماترسانی پارکها و شناسایی نقاط کمبرخوردار از فضای سبز را فراهم میکنند. تحلیل مکانی همچنین به درک الگوی پراکنش پارکها و تطابق آنها با نیازهای جمعیتی و توزیع مکانی مناطق کمک میکند. علاوه بر این، برای ارزیابی سازگاری پارکهای شهری با کاربریهای مجاور، از ماتریس سازگاری کاربریها استفاده شد. این ماتریس بر اساس نظرسنجی از کارشناسان و متخصصان حوزه برنامهریزی شهری طراحی گردید و معیاری برای تعیین همخوانی یا تضاد میان کاربریهای مختلف ارائه داد. بررسی سازگاری پارکها با محیط پیرامونی، علاوه بر تأمین دسترسی عادلانه، میتواند به کاهش تعارضات کاربری زمین و افزایش کیفیت محیط زیست شهری منجر شود.
یافتهها: نتایج تحلیل بافرینگ نشان داد که با وجود پوشش حدود 74/2514 هکتاری (معادل ۵۳ درصد مساحت شهر)، برخی از نواحی شهری همچنان از دسترسی مطلوب به پارکها محروم هستند. بهویژه، نواحی شمالی منطقه یک و شرق منطقه دو به دلیل کمبود پارکها با چالش جدی مواجهاند. تحلیل چند ضلعیهای تیسن نیز نشان داد که تمرکز پارکها در مناطق مرکزی شهر، موجب عدم پوششدهی مناسب در سایر نواحی شده و دسترسی برابر شهروندان به این فضاها را محدود کرده است. یافتههای پژوهش همچنین نشان داد که بالاترین سطح سازگاری میان پارکها و کاربریهای مجاور در منطقه یک مشاهده میشود، بهطوری که 5/52 درصد از کاربریهای اطراف پارکها در این منطقه در وضعیت سازگار و تنها ۱۵ درصد در وضعیت ناسازگار قرار دارند. در مقابل، بیشترین میزان ناسازگاری در منطقه دو گزارش شده است که نشاندهنده نیاز به بهبود وضعیت کاربریهای مجاور در این منطقه است. نتایج کلی پژوهش نشان میدهد که توزیع فعلی پارکهای شهر خرمآباد، به دلیل تمرکز زیاد در مناطق مرکزی و کمبود دسترسی در نقاط پیرامونی، نیازمند بازنگری و تدوین یک برنامه جامع است. این بازنگری میتواند گام مهمی در ارتقای عدالت مکانی و بهبود کیفیت زندگی شهروندان بردارد.
نتیجهگیری کلی: نتایج این مطالعه نشان میدهد که توزیع و پراکنش پارکهای شهری در خرمآباد با مشکلات قابل توجهی روبهروست. توزیع نامتوازن پارکهای شهری و کمبود فضای سبز در نواحی شمالی منطقه یک و شرقی منطقه دو منجر به کاهش دسترسی عادلانه شهروندان این مناطق به خدمات فضای سبز شده است. این وضعیت نیازمند برنامهریزی برای احداث پارکهای جدید در مناطق کمبرخوردار و توسعه شبکه فضای سبز در این نواحی است. همچنین، اگرچه سازگاری پارکها با کاربریهای مجاور در حد مطلوبی ارزیابی شده است، اما از نظر پراکنش مکانی ، لازم است که توجه بیشتری به مناطق کمبرخوردار و حاشیهای شهر معطوف شود. بهطور کلی، این تحقیق بر لزوم برنامهریزی دقیقتر و توزیع عادلانهتر پارکها تاکید دارد تا بهبود کیفیت زندگی شهری و ارتقاء دسترسی شهروندان به فضاهای سبز شهری حاصل شود.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |