Ecology of Iranian Forests

fa تأثیر جهت جغرافیایی بر ویژگی‌های ساختاری جنگل در جنگل‌های زاگرس (مطالعه موردی: جنگل‌های تنگ‌دالاب استان ایلام) The Impact of Aspect on Forest Structural Characteristics in Zagros Forests (Case Study: Tangdalab forests of Ilam province) اکولوژی جنگل اکولوژی جنگل پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: مدیریت جنگل با در نظر گرفتن وضعیت طبیعی جنگل و داشتن دانش کافی در رابطه با ویژگی‌های بوم‌شناختی گونه‌های جنگلی و وضعیت فعلی ساختار جنگل و پایش تغییرات ناشی از فعالیت‌های مدیریتی می‌تواند به اهداف مدیریتی خود دست ‌یابد. این پژوهش با هدف آگاهی از وضعیت ساختاری موجود، در منطقه جنگلی تنگ‌دالاب، در دو جهت جغرافیایی شمالی و جنوبی انجام شد. مواد و روش‌ها: به مرکز دو رویشگاه شمالی و جنوبی، یک قطعه‌نمونه مربعی‌شکل یک هکتاری (ابعاد 100 × 100 متر) دائمی انتخاب و پیاده ‌شدند. تمامی درختان و جست‌گروه‌های واقع در این محدوده شماره‌گذاری و مشخص و متغیرهای ساختاری کلیه درختان موجود در قطعه‌نمونه اندازه‌گیری شد. برای مقایسه میانگین‌ متغیرهای مورد بررسی در هر دو رویشگاه، پس از آزمون همگنی واریانس‌ها و نرمال بودن داده‌ها در متغیرهای مورد بررسی، از روش آزمون نمونه t مستقل استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که توده جنوبی با تراکم 72 اصله گونه بلوط در هکتار کاملاٌ دانه‌زاد بوده و تیپ جنگلی آن، برودار (Quercus brantii Lindl) است، درحالی‌که توده شمالی با تراکم 57 اصله در هکتار، 82 درصد آن دانه‌زاد و تیپ جنگلی‌اش، بلوط-زالزالک می‌باشد. نتایج آزمونt  مستقل نشان داد که تمامی متغیرهای مورد بررسی در بین دو توده جنوبی و توده شمالی در سطح احتمال یک درصد تفاوت معنی‌داری وجود داشت. میانگین قطر در ارتفاع نیم‌متری و قطر برابر سینه درختان در توده جنوبی بیشتر از توده شمالی بود. پراکنش درختان در طبقات قطری توده جنوبی، نشان داد که این توده دارای ساختار همسال نامنظم با چولگی به چپ و بیانگر کاهش زادآوری در سال‌های اخیر است. در توده شمالی افزون‌بر درختان شاخه‌زاد و جوان بلوط ایرانی، در طبقات پایین قطری، تعدادی پایه جوان از درختان همراه، با قطر پایین دیده شد. نمودار پراکنش ارتفاعی درختان در توده جنوبی نشان داد که بیشترین تعداد درختان در میانه نمودار و در طبقات ارتفاعی 5 تا 11 متر حضور دارند. در توده شمالی، درختان شاخه‌زاد در طبقات پایین ارتفاعی (کمتر از 3 متر) حضور داشته، در حالی‌که بیش از 80 درصد درختان دانه‌زاد آن، ارتفاعی بین 6 تا 11 متر دارند. نتایج بررسی رویه زمینی در قطر 50 سانتی‌متری در هر دو توده نشان می‌دهد که این متغیر در توده جنوبی (26/41 مترمربع) به&lrm;خاطر وجود درختان تک تنه و تراکم بالاتر، بیش از سه برابر توده شمالی (7/48 مترمربع) است. نتیجه‌گیری: برتری توده جنوبی نسبت به توده شمالی نشان داد که جهت جغرافیایی تأثیر عمده‌ای بر ساختار جنگل‌ها دارد. در برنامه‌&zwj;‌ریزی مدیریت پایدار جنگل، ضمن پایش ساختار توده‌های جنگلی طی دوره‌های زمانی، حداقل ده ساله، لازم است به شرایط متفاوت جهت‌های جغرافیایی، جهت حفظ، احیا و توسعه این جنگل‌ها توجه ویژه شود. </div> <h1 dir="RTL" style="text-align: justify;"></h1> <h1 dir="RTL" style="text-align: justify;"></h1> <h1 dir="RTL" style="text-align: justify;"></h1> <h1 dir="RTL" style="text-align: justify;"></h1> <div style="text-align: justify;"></div> Extended Abstract Background: Forest management achieves its goals by considering the natural state of the forest and possessing sufficient knowledge regarding the ecological characteristics of forest species, as well as the current state of forest structure and monitoring changes resulting from management activities. This research was conducted to assess the existing structural conditions in the Tang Dalab forest area, focusing on two aspects: northern and southern. Methods: In the center of the northern and southern sites, a square sample plot of one hectare (dimensions 100 x 100 meters) was permanently established. All trees and coppice shoots within this area were numbered and recorded, and the structural variables of all the trees in the sample plot were measured. To compare the averages of the investigated variables in both sites, we conducted a t-test after testing for the homogeneity of variances and the normality of the distribution of the variables. Results: The results indicated that the southern stand, with a density of 72 Persian oak trees (Quercus brantii Lindl) per hectare, was entirely composed of seedlings, classifying its forest type as Quercus brantii Lindl. In contrast, the northern stand had a density of 57 trees per hectare, with 82% of them being seedlings, and its forest type was identified as Q. brantii - C. azarolus. The results of the t-test revealed significant differences in all studied variables between the southern and northern stands at a 1% probability level. The average diameter at root collar (DRC), diameter at 0.5 m height, and diameter at breast height (DBH) of trees in the southern stand were greater than those in the northern stand. The distribution of trees across diameter classes in the southern stand indicated an irregularly even-aged structure. The diameter distribution chart for this stand showed a lack of regeneration in recent years in the northern stand. In addition to coppice and young Persian oak trees in the lower diameter classes, several young trees of other species with small diameters were also observed. The height distribution diagram of trees in the southern stand demonstrated that the largest number of trees fell within the height classes of 5 to 11 meters. Conversely, the northern stand primarily featured coppice trees in the lower height classes (less than 3 meters), while over 80% of seedling trees in the southern stand had heights between 6 and 11 meters. The investigation of the basal area at 0.5 m height for trees in both stands revealed that this variable in the southern stand (26.41 square meters) was more than three times greater than that of the northern stand (7.48 square meters), attributed to the presence of seedlings and higher density. Conclusion: The superiority of the southern group over the northern group demonstrates that aspect plays a significant role in influencing vegetation and forest structure. In sustainable forest management planning, it is crucial to monitor the structure of forest stands over time—ideally, at least every ten years—while paying special attention to the varying conditions of aspect. This approach is essential for preserving, revitalizing, and developing these forests effectively.   واژه‌های کلیدی: ایلام, برودار, جهت جغرافیایی, زاگرس میانی, ویژگی‌های ساختاری Aspect direction, Ilam, Middle Zagros, Oak, Structural Characteristics 35 47 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-741-2&slc_lang=fa&sid=1 manouchehr tahmasebi منوچهر طهماسبی tahmasebi564@gmail.com 10031947532846009725 10031947532846009725 Yes Forest and Rangeland Research Department, Ilam Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Ilam, Iran بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران sayed kazem bordbar سید کاظم بردبار sbordbar86@gmail.com 10031947532846009726 10031947532846009726 No Forest and Rangeland Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Iran بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران mehdi porhashemi مهدی پورهاشمی doveyse@yahoo.com 10031947532846009727 10031947532846009727 No Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران ali najafifar علی نجفی فر alinajafifar@yahoo.com 10031947532846009728 10031947532846009728 No Forest and Rangeland Research Department, Ilam Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Ilam, Iran بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران