fa مدل‌سازی نسبت تاجی درختان صنوبر دلتوئیدس (Populus deltoids Marsh) در جنگل‌کاری‌های استان گیلان تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مقدمه و هدف: مدل&shy; های رشد و محصول جنگل، ابزارهای تصمیم &shy;گیری در مدیریت جنگل هستند. شاخص نسبت تاجی یکی از ابزارهای تصمیم &shy;گیری است که</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> از نسبت طول تاج زنده به ارتفاع کل درخت به دست می&shy; آید</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و به عنوان یک پارامتر مفید در ارزیابی سلامت جنگل، تنومندی درخت، کیفیت چوب، ثبات و استحکام درختان در مقابل باد، وضعیت رشد درختان و کیفیت رویشگاه، به شمار می&shy;رود. </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">هدف از این تحقیق، مدل&shy;سازی نسبت تاجی درختان صنوبر دلتوئیدس با استفاده از رگرسیون&shy; های خطی و غیرخطی نمایی، لجستیک و چاپمن-ریچارد در جنگل&shy;کاری &shy;های استان گیلان بود. </span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مواد و روش&shy; ها: بدین منظور داده&shy; های مربوط به 660 اصله درخت صنوبر دلتوئیدس </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">شامل</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> قطر برابرسینه، </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">قطر</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> یقه، ارتفاع کل، طول تاج، عرض تاج، سطح تاج، قطر تاج، سطح مقطع، ضریب سیلندری، ارتفاع تنه و نسبت تاجی اندازه &shy;گیری و ثبت شد. برای ارزیابی و مقایسه مدل&shy; های مختلف، از ضریب تبیین (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">R²</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)، آزمون </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">t</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> جفتی و از </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">چهار آماره ارزیابی صحت میانگین خطا، انحراف معیار خطا، میانگین خطای نسبی و جذر میانگین مربعات خطای نسبی استفاده شد. </span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته&shy; ها: نتایج مربوط به بررسی ضریب تبیین مدل &shy;های خطی و غیرخطی نشان داد که همه مدل&shy; ها از ضریب تبیین قابل قبولی برخوردارند (0/649 تا 0/743). آماره&shy; های ارزیابی صحت نیز نشان داد که از بین مدل&shy; های بررسی شده، تنها مدل &shy;های نمایی و خطی دارای صحت بیشتری هستند (به ترتیب 5/84 و 18/21). اما نتایج آزمون مقایسه میانگین&shy;ها نشان داد که بین میانگین نسبت تاجی برآورد شده با مدل نمایی و میانگین اندازه&shy; گیری شده، اختلاف معنی&shy; داری وجود ندارد؛ در حالی که بین مدل&shy;های خطی، لجستیک و چاپمن-ریچارد با میانگین اندازه &shy;گیری شده، اختلاف معنی&shy;داری وجود دارد(00/0</span></span></span></strong> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">=</span></span></span><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Sig</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;">.</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">). با توجه به نتایج دقت و صحت مدل&shy;های مورد بررسی، مدل نمایی به عنوان مدل مناسب&shy;تر برای برآورد نسبت تاجی درختان صنوبر دلتوئیدس در جنگل&shy;کاری&shy; های استان گیلان انتخاب شد. </span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه &shy;گیری: براساس نتایج به دست آمده می &shy;توان استفاده از شاخص نسبت تاجی را به منظور انتخاب گونه مناسب جهت زراعت چوب پیشنهاد داد.</span></span></span></strong></div> <strong>Introduction and objective:</strong> The tree crown component is one of the decisions making tools in units of forest management and commonly used in growth and yield models<span dir="RTL">.</span> One of the indices in related to tree crown in crown ratio which is the ratio of live crown length to the total height of the tree. The purpose of this study was to crown ratio modeling of poplar trees (<em>Populus deltoides</em>) using linear and nonlinear regressions (exponential, logistic and Chapman-Richard) in plantations of Guilan province.<br> <strong>Material and Methods:</strong> For this purpose, the data related to 660 poplar trees including DBH, collar diameter, total height, crown length, crown width, crown area, crown diameter, basal area, tree slenderness coefficient, stem height and crown ratio were measured and recorded. To evaluate and compare different models were used coefficient of determination (R²), paired-samples t-test and four accuracy statistics including ME, RMSE, ME_r and RMSE_r.<br> <strong>Results:</strong> The coefficient of determination of linear and nonlinear models showed that all models have acceptable coefficient of determination. Also, the results of accuracy statistics showed that the exponential and linear models were more accurate than the other models. But the results of mean comparison test indicated there was no significant difference between of measured mean with estimated mean of crown ratio derived from exponential model. While there was significant difference between of measured mean of crown ratio with estimated mean of linear, logistic and Chapman-Richard models. Regarding to the results of precision and accuracy of studied models, exponential model was selected as the more suitable model for estimation of crown ratio of poplar trees in plantations of Guilan province.<br> <strong>Conclusion:</strong> Based on the obtained results, it can be suggested to use the crown ratio index in order to select a suitable species for wood cultivation. جنگل‌کاری, جنگل همسال, رگرسیون‌های خطی و غیرخطی, صنوبر دلتوئیدس Even-aged forest, Linear and nonlinear regressions, Plantation, Populus deltoids. 179 186 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-70-5&slc_lang=fa&sid=1 Iraj Hassanzad Navroodi ایرج حسن زاد ناورودی iraj.hassanzad@gmail.com 10031947532846006488 10031947532846006488 Yes University of Guilan دانشگاه گیلان Hassan Ghesmati حسن قسمتی ghesmatihassan@gmail.com 10031947532846006489 10031947532846006489 No پردیس دانشگاهی دانشگاه گیلان، صومعه سرا Maziyar Razavi مازیار رضوی Irzad2002@yahoo.com 10031947532846006490 10031947532846006490 No اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گیلان