fa تأثیر تیمارهای ایندول بوتیریک اسید و تلقیح قارچ‌ بر ریشه‌زایی و صفات رویشی قلمه‌ نیمه‌خشبی فندق جنگلی (Corylus avellana L.) تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;">مقدمه و هدف:</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">فندق جنگلی</span></span></strong><span style="font-family:2 Mitra;">(</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Corylus avellana </span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">L</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></span><span style="font-family:2 Mitra;">)</span><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">گیاهی است سخت ریشه زا و از این رو تکثیر آن با روش های متداول غیر جنسی تقریباامکان پذیر نمی باشد. هدف از این تحقیق تعیین تأثیر اکسین و تلقیح قارچ‌های میکوریزی بر کالوس&shy;،ریشه&shy;زایی و صفات رویشی قلمه&shy;های فندق جنگلی است.</span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;">مواد و روش‌ها: </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">قلمه&shy;های نیمه&shy;خشبی فندق دراوایل تیرماه از جنگل&shy;های ارسباران (رویشگاه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مکیدی) جمع&shy;آوری و باغلظت</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">های صفر، 2000، 1000، 500 و 3000 میلی&shy;گرم در لیتر </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">IBA</span></span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">تیمار و سپس با قارچ&shy;های</span></span></strong> <strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Glomus intraradices</span></span></span></em></strong> <strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Trichoderma harzianum</span></span></span></em></strong> <strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">تلقیح شدند. قلمه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ها در بستر کاشت مخلوط ماسه-پرلیت (1:1) در گلخانه کشت و 70 روز پس از کاشت، صفات کالوس&shy;زایی، ریشه&shy;زایی، تعداد ریشه، وزن خشک ریشه، وزن خشک کل نهال، طول نهال، سطحبرگ و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">درصد کلنیزاسیون ریشه با قارچ&shy;های مورد مطالعه اندازه&shy;گیری شدند.</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;"></span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;">یافته‌ها:</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در قلمه&shy; های شاهد (بدون اعمال هورمون و قارچ) و قلمه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">هایی که در غلظت <span style="background:white;">500 میلی&shy; گرم در لیتر </span>هورمون</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">IBA </span></span></span></strong><strong><span style="background:white;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;همراه</span></span></span></strong> <strong><span style="background:white;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">با</span></span></span></strong> <strong><span style="background:white;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و</span></span></span></strong> <strong><span style="background:white;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">بدون قارچ </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">&nbsp;G. intraradices</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">T. harzianum</span></span></span></em></strong> <strong><span style="background:white;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">تیمار شدند هیچ </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">کالوسی تشکیل نشد. بیشترین کالوس&shy;زایی (34/3 درصد)، ریشه&shy;زایی(27/2</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">درصد)، تعداد ریشه (2/58</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">عدد)، وزن ریشه (35/0 گرم)، وزن خشک کل نهال (3/39 گرم)،&shy; طول نهال&shy;(12/32سانتی&shy;متر)، سطح&shy;برگ (29/13 سانتی&shy;متر مربع) و کلنیزاسیون ریشه (28/7 درصد) در غلظت 2000 میلی&shy;گرم در لیتر </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">IBA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در تلقیح با قارچ </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G. intraradices</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> مشاهده شد. </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;"></span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مطلوب ترین روش تکثیر رویشی فندق، جمع&shy; آوری قلمه&shy; های پاجوش یک&shy;ساله در تیر&shy;ماه و تیمار با تنظیم</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">کننده رشد </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">IBA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> (غلظت 2000 میلی&shy; گرم در لیتر)</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در ترکیب با قارچ</span></span></strong> <strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G</span></span></span></em></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">. </span></span></span></em></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">intraradices</span></span></span></em></strong> <strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">است. </span></span> </strong></div> <strong>Introduction:</strong> Forest hazelnut (<em>Corylus avellana</em> L.) is a hardy rooting plant and therefore its propagation by conventional asexual methods is almost impossible. The aim of this study was to determine the effect of auxin and inoculation of mycorrhizal fungi on callus, rooting and vegetative traits of hazelnut cuttings.<br> <strong>Materials and methods:</strong> semi hardwood cuttings were collected on July from Arasbaran forests (Makidi site). Cuttings were firstly treated with concentrations of 0, 500, 1000, 2000 and 3000 mg L^&minus;1 IBA and then were inoculated individually with <em>Glomus intraradices</em> and <em>Trichoderma harzianum</em> fungi. Cuttings were cultured in perlite - sand medium and then they were kept in a mist system equipped greenhouse. After 70 days from planting, the percentage of callusing, rooting, root number, root dry weight, total plant dry weight, length cuttings, leaf area and Colonization were recorded.<br> <strong>Results:</strong> The highest callusing (34.3 %), rooting (27.2 %), root number (2.6 n), root dry weight (0.35 g), total plant dry weight (3.39 g), length cutting (12.32 cm), leaf area (29.13 cm²) and Colonization (28.77%) was observed in cuttings that treated with IBA 2000 mg. L^&minus;1 and then inoculated with <em>G. intraradices</em>. Overall, it was confirmed that the hazelnut is difficult rooted via cuttings and application of IBA growth regulator is necessary for rooting of semi-hardwood cuttings plants. &nbsp;<br> <strong>Conclusion:</strong> The best form its vegetative propagation is collecting cuttings from 1-year old cutting off shoots in June and treating by IBA growth regulator (2000 mg L^-1) in combination with <em>Glomus intraradices</em>. <span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span> اکسین, ریشه‌زایی, فندق, قارچ میکوریزی, قلمه‌ نیمه‌خشبی. Hazelnut, IBA, Mycorrhizal fungi, Rooting, Semi- hardwood cutting. 34 42 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-469-2&slc_lang=fa&sid=1 younes rostamikia یونس رستمی کیا younesrostamikia@gmail.com 10031947532846006432 10031947532846006432 Yes Forests and Rangelands Research Department, Ardabil Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Education and Extension Organization (AREEO), Ardabil, Iran بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران. , Masoud Tabari Kouchaksaraei مسعود طبری کوچکسرایی mtabari@modares.ac.ir 10031947532846006433 10031947532846006433 No Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University, Noor, Iran. استاد گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور ، ایران. Ahmad Asgharzadeh احمد اصغرزاده a_asghrazadeh_2000@yahoo.com 10031947532846006434 10031947532846006434 No Research Institute of Soil and Water. Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran دانشیار پژوهشی، مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Ahmad Rahmani احمد رحمانی arahmani39@gmail.com 10031947532846006435 10031947532846006435 No Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran. دانشیار پژوهشی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.