fa بررسی وضعیت زادآوری طبیعی در توده‌های بلوط سیاه (Quercus macranthera) در شرایط فیزیوگرافی مختلف در جنگل‌های ارسباران اکولوژی جنگل اکولوژی جنگل پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>زادآوری طبیعی ضامن بقای توده‌های جنگلی و توسعه پایدار جنگل است. مطالعه حاضر به‌منظور بررسی وضعیت زادآوری طبیعی در توده‌های بلوط سیاه (</strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Quercus macranthera</span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> Fisch. & C.A.Mey. ex Hohen.</span></span></strong><strong>) در منطقه حفاظت شده ارسباران انجام شد. فراوانی زادآوری‌های دانه‌زاد و شاخه‌زاد در قطعات نمونه مربعی به‌مساحت یک هکتار (100&times;100 متر) در رویشگاه این گونه و در سه طبقه ارتفاعی 1400- 1200، 1600- 1400 و 1850- 1600 متر بالاتر از سطح دریا و در هر ارتفاع سه قطعه نمونه اندازه‌گیری شد. کلاسه‌های بررسی فراوانی زادآوری در سه گروه شامل نونهال با ارتفاع کمتر از 30 سانتی‌متر، نهال با ارتفاع 130- 30 سانتی‌متر و نهال با ارتفاع بیشتر از 130 سانتی‌متر به تفکیک منشأ زادآوری شامل دانه‌زاد و شاخه‌زاد و نوع گونه ثبت شد. نتایج نشان داد که زادآوری دانه‌زاد و شاخه‌زاد در گروه نهال‌های با ارتفاع بیشتر از 130 سانتی‌متر دارای بیشترین فراوانی و ارتفاع 1600- 1400 متر بالاتر از سطح دریا دارای بیشترین درصد فراوانی زادآوری کل گونه‌ها بود. همچنین با افزایش ارتفاع از فراوانی زادآوری شاخه‌زاد کم و به فراوانی دانه‌زاد افزوده می‌شد. همچنین فراوانی زادآوری دانه‌زاد و شاخه‌زاد در دامنه‌های ارتفاعی مختلف از سطح دریا، گروه‌های مختلف زادآوری و گونه‌های مختلف بر اساس تجزیه واریانس دو طرفه دارای اختلاف معنی‌دار بودند. براساس نتایج حاصل از مطالعه حاضر می‌توان گفت که میزان دسترسی به توده‌های جنگلی و افزایش میزان تخریب توسط انسان و دام از فراوانی زادآوری گونه‌ها کاسته و زادآوری شاخه‌زاد را گسترش می‌دهد، در حالی‌که با افزایش ارتفاع از سطح دریا و کاهش دسترسی، میزان زادآوری دانه‌زاد افزوده خواهد شد. بنابراین قرق کردن و اقدامات حفاظتی می‌تواند با کاهش تخریب عرصه، به زادآوری طبیعی دانه‌زاد کمک کند.</strong></span></div> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; line-height: normal; unicode-bidi: embed; direction: ltr;">Natural regeneration ensures the survival of forest stands and sustainable forest development. The present study was conducted to investigate the natural regeneration of Persian oak (<em>Quercus</em> <em>macranthera</em> fisch. & C.A.Mey. Ex Hohen) stands in Arasbaran protected forest. Measurement of the frequency of standard and coppice regenerations was carried out in one-hectare square plots (100 &times; 100 m) in the habitat of this species in three levels of elevation including 1200-1400, 1400-1600 and 1600-1850 m above sea level (3 sampling plot in each altitude). The frequency classes were recorded in three groups: seedling (height&le;30 cm), small sapling with a height between 30-130 cm and large sapling with a height more than 130 cm differentiated by regeneration source, including standard and coppice regeneration and species name. The results showed that the both of standard and coppice regenerations were the most frequency in large sapling with a height of more than 130 cm. The altitude of 1400-1600 m a.s.l had the most frequency percentage in all species regeneration. In addition, with increasing altitude, the amount of coppice regeneration decreased and the frequency of standard regeneration increased. The frequencies of standard and coppice regenerations have significant difference according to two-way ANOVA at different altitudes, different groups and different species. Based on the results of this study, the access to the forest stands and the increase in the destruction by humans and livestock reduces the frequency of species regeneration and expands the coppice regeneration. As the altitude increases and the access reduce, the amount of standard regeneration will increase. Therefore, conservation activities can help to reduce the degradation of the natural regeneration area.<br> &nbsp;</p> بلوط سیاه, زادآوری طبیعی, جنگل ارسباران Arasbaran Forest, Quercus macranthera, Natural Regeneration 1 8 http://ifej.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-427-1&slc_lang=fa&sid=1 milad safari میلاد صفری safarimilad72@gmail.com 10031947532846002294 10031947532846002294 Yes دانشگاه محقق اردبیلی kiomars sefidi کیومرث سفیدی kiomarssss@gmail.com 10031947532846002295 10031947532846002295 No دانشگاه محقق اردبیلی ahmad alijanpour احمد علیجانپور alijan5247@gmail.com 10031947532846002296 10031947532846002296 No دانشگاه ارومیه mohammadrazi elahian محمد رضی الهیان elahianrazi@yahoo.com 10031947532846002297 10031947532846002297 No اداره کل منابع طبیعی آذربایجانشرقی